عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٧٣ - احصاى اسماى الهى

محدث خبير، ملا محسن فيض كاشانى مى‌گويد[١]:

اهل معرفت و خاصان درگاه و عاشقان عارف براى احصا معناى ديگرى دارند كه در حقيقت آن معنا حقيقت است و آن اين است كه احصا يعنى متصف شدن به اين اسما در درون و برون به قدر امكان و استطاعت انسانى و به عبارت ديگر احصا يعنى شكل‌گيرى از آن اسما در حدى كه آدمى را به حقيقت مصداق واقعى خليفة الهى قرار دهد، نشنيدند كه رسول اسلام ٦ با تأكيد سخت سفارش دارند:

تخلقوا باخلاق الله‌[٢].

متخلق به اخلاق الهى بشويد.

گويى اسما اخلاق حقند و مؤمن به طور حتم مكلف و مسؤول است كه خود را به اخلاق حق بيارايد، اگر معناى احصا شمردن باشد چه سودى بر اسما مترتب است؟

اگر كسى يك ميليون اسم از اسماى حق را فقط به زبان بشمارد، بدون آن كه در درونش تجلى دهد و آثار آن اسما را در خود ريشه دار نمايد، مانند يك حيوان است:

[و مثل الذين كفروا كمثل الذي ينعق بما لا يسمع إلا دعاء و نداء صم بكم عمي فهم لا يعقلون‌][٣].

داستان [دعوت كننده‌] كافران [به ايمان‌]، مانند كسى است كه به حيوانى [براى رهاندنش از خطر] بانگ مى‌زند، ولى آن حيوان جز آوا و صدا [آن هم آوا و صدايى كه مفهومش را درك نمى‌كند] نمى‌شنود. [كافران، در حقيقت‌] كر و لال و كورند، به همين سبب [درباره حقايق‌] انديشه نمى‌كنند.

[١] - علم اليقين: ١/ ١٠٢.

[٢] - بحار الأنوار: ٥٨/ ١٢٩، تتميم.

[٣] - بقره( ٢): ١٧١.