پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٦٦ - ٢ دانش و خرد

٣. «علّم الناس و تعلّم علم غيرك فتكون قد أتقنت علمك و علمت ما لم تعلم»[١]؛

به مردم دانش بياموز و از دانش ديگران بهره بگير، با اين كار پايه‌هاى دانش خود را تحكيم نموده و آن‌چه را نيز نمى‌دانى فراگرفته‌اى.

٤. «قطع العلم عذر المتعلّمين»[٢]،

دانش، عذر دانش‌پژوهان را از ميان برداشته است.

٥. «اليقين معاذ للسلامة»[٣]؛ يقين، پناه سلامت است.

٦. «أوصيكم بتقوى اللّه و ادامة التفكّر، فانّ التفكّر أبو كل خير و أمّه»؛[٤]

شما را به پيروى از خدا و انديشه مستمر سفارش مى‌كنم، زيرا انديشه، ريشه هر كار نيك و پسنديده به‌شمار مى‌آيد.

ب) عقل و خرد پايه و اساس علم و دانش است، از همين رهگذر امام عليه السّلام با بيان لوازم و آثار علمى آن و درجه اهميّت و نقش خرد در كمال آدمى، آن را به تصوير كشيده و چنين مى‌فرمايد:

١. «العقل حفظ القلب كلّ ما استرعيته»[٥]؛ عقل و خرد نگاهبان رازهاى دل است.

٢. «لا أدب لمن لا عقل له، و لا مودّة لمن لا همّة له، و لا حياء لمن لا دين له، و رأس العقل معاشرة الناس بالجميل، و بالعقل تدرك سعادة الدارين، و من حرم العقل حرمهما جميعا»؛

آن‌كس كه از عقل و خرد برخوردار نيست فاقد ادب و فرهنگ است و كسى كه همّت و اراده ندارد از ارزش دوستى و محبّت برخوردار نيست، كسى كه شرم و حيا ندارد، دين ندارد.

برترين درجه خردمندى رفتار نيك با مردم است، به وسيله عقل و خرد، خوشبختى دنيا و آخرت به‌دست مى‌آيد، آن‌كس كه از خرد محروم باشد، از خوشبختى دنيا و آخرت نيز

[١] . الأئمة الاثنى عشر ٣٧.

[٢] . تحف العقول، ص ٢٣٦.

[٣] . همان‌جا.

[٤] . حياة الامام الحسن ١/ ٣٤٣- ٣٤٦.

[٥] . همان ١/ ٣٥٧.