پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٨٨ - ١٠ خيانتهاى پياپى در لشكر امام عليه السلام

مى‌كردند ولى با احساس برترى نظامى و تجهيزات و نفرات طرف مقابل، فرار را بر قرار ترجيح دادند.

شايعه‌هايى دروغ كه معاويه براى درهم شكستن باقيمانده روحيه لشكريان امام در مسكن و مدائن بدان‌ها دامن زد، از امورى بود كه بر آشفتگى اوضاع افزود. در اين‌جا به برخى از شايعات و نيز تأثير آن‌ها بر روحيه عمومى سربازان امام حسن عليه السّلام در مدائن و مسكن اشاره مى‌كنيم:

معاويه با تمام تبهكارى و مكر و حيله كوشيد تا در سپاه كوفه رخنه ايجاد كند و توان و قدرت آن‌ها را به ضعف بكشاند. دروغ‌هايى كه به كار مى‌برد، حاكى از آشنايى دقيق وى در ساخته و پرداختن آنها بود. جاسوسانى را به اردوگاه مدائن مى‌فرستاد تا شايع كنند: «... قيس بن سعد، فرمانده سپاه مسكن پس از فرار ابن عباس، با معاويه از در صلح و آشتى درآمده و به او پيوسته است ...[١]»

ديگرى را به اردوگاه قيس در مسكن اعزام مى‌كرد تا به آنان بگويد (امام) حسن با معاويه مصالحه كرده و بدو پاسخ مثبت داده است ...[٢]»

آن‌گاه در مدائن شايعه‌اى انتشار يافت كه: «... بهوش باشيد! قيس بن سعد كشته شد، همگى پراكنده شويد، سربازان به سراپرده امام حسن عليه السّلام حمله ور شده و اموال او را به غارت برده حتى زيرانداز او را از زير پايش كشيدند و خشم و نفرت حضرت از آنان افزايش يافت و از آن‌ها بيمناك شد. از اين‌رو، به دژ سفيد مدائن، وارد گرديد[٣]»

بدين‌سان، موج شايعاتى كه با پليدى و مكر و حيله معاويه به وجود

[١] . تاريخ يعقوبى ٢/ ١٩١.

[٢] . همان.

[٣] . تاريخ ابن اثير ٢/ ٢٠٣.