پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٧٩ - ب - طرفداران حكومت اسلامى، كه خود بر دو قسم بودند

به كام چه‌كسى خواهد انجاميد تا به همان سو گرايش يابند.

د- گروهى كه برخى تعصّبات قبيله‌اى يا اقليمى آنان را بر مى‌آشفت.

ه- فرومايگانى كه در مواضع خود برپايه و اساسى ثابت، پايبند نبودند.

و- مؤمنان وفادارى كه اقليتى نيك‌انديش را تشكيل مى‌دادند و ندايشان در جمع ديگر صداهاى مخالف و درگير با يكديگر نهان مى‌گشت و به جايى نمى‌رسيد.

بنابراين، سپاه امام عليه السّلام از سلسله مجموعه‌هايى تركيب يافته بود كه يك هدف را دنبال نمى‌كردند، به همين دليل در معرض پراكندگى و فروپاشى قرار داشت و اندك حركتى در جهت تفرقه و جدايى، مى‌توانست هرگونه طرح و نقشه‌اى را بر باد دهد هرچند رهبر طراح آن در برترين پايه حكمت و تدبير قرار داشت و امام عليه السّلام اهميت وجود چنين حالتى را در تركيب سپاه خود كه عوامل تفرقه و جدايى را با خود داشت، به خوبى احساس كرده بود.

سيد بن طاووس- رضوان الله تعالى عليه- در كتاب «الملاحم و الفتن» به سخنى كه از امام مجتبى عليه السّلام نقل شده اشاره كرده كه اين گفته حاكى از عدم اطمينان كامل امام عليه السّلام به سپاهيان خود مى‌باشد و از گوياترين سخنانى است كه حضرت در اين راستا آن را فاش ساخت، آن‌گاه كه طى سخنانى سپاهيانش را در مدائن مخاطب قرار داد و فرمود:

آن‌گاه كه رهسپار جنگ صفين شده بوديد، دينتان در برابر دنياتان قرار داشت ولى امروز دنياتان در مقابل دينتان قرار دارد، شما دو نوع كشته داديد، كشته‌هاى صفين كه بر آن‌ها مى‌گرييد و كشته‌هاى نهروان كه درصدد انتقام خون آن‌ها از ما برآمده‌ايد، ساير مردم كه دست از يارى ما برداشتند و گريه‌كنندگان نيز دست به شورش زدند.[١]

[١] . صلح امام حسن ٧٠.