پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢١٦ - گردهمايى كوفه

مبحث سوم (پس از صلح تا شهادت)

گردهمايى كوفه‌

پس از امضاى قرارداد صلح بين امام حسن عليه السّلام و معاويه جهت گرد آمدن در يك مكان، با يكديگر به توافق رسيدند تا اين ديدار اجراى عملى صلح به شمار آيد و هريك در مقابل جمعى از مردم با سپردن تعهدات خود به طرف مقابل و لزوم پاى‌بندى و عمل به آن آشنا گردند. براى اين كار كوفه را برگزيده و آهنگ آن ديار نمودند و سيلى از مردم كه بيشتر حاضران را سربازان طرفين تشكيل مى‌دادند، با ترك اردوگاه‌هاى خود براى حضور در روز تاريخى نحسى كه بر تارك كوفه ثبت شد، با ميل يا بى‌ميلى، گردهم آمدند.

مردم به سمت مسجد جامع شهر فراخوانده شدند، تا به سخنان دو تن از خطيبان امضاءكننده قرارداد صلح، گوش فرا دهند. بديهى بود كه معاويه بر امام حسن عليه السّلام پيشى گيرد و بر منبر بالا رود و چنين نيز كرد و بر فراز منبر نشست‌[١] و در جمع مردم خطابه‌اى طولانى بيان كرد كه منابع تاريخى تنها به ذكر فقرات مهمى از آن پرداخته‌اند، از جمله: «اما بعد، مردم! پيروان هر پيامبرى كه پس از او به اختلاف افتادند، سرانجام، باطل‌گرايان بر اهل حقشان چيره گشت» راوى مى‌گويد: معاويه پس از اين سخن پى برد كه به زيان خويش سخن گفته از اين رو، بى‌درنگ گفت: «مگر اين امت كه اهل حق آن بر باطل گرايانش پيروز شدند» و نيز افزود:

[١] . جابر بن سمره مى‌گويد: هيچ‌گاه نديدم رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله غير ايستاده سخنى بگويد، هركس به تو گفت پيامبر نشسته سخن مى‌گفته، به آن حضرت دروغ بسته است» اين روايت را جزايرى در آيات الأحكام: ٧٥ نقل كرده است، ظاهرا معاويه نخستين كسى است كه نشسته خطبه خواند».