پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٩٧ - ٤ آيا امام حسن عليه السلام زخمى شد؟

او را تحمل كند و از او خواست از مدينه خارج و به سرزمين ينبع برود.[١]

چنان‌كه عثمان در برابر امام حسن عليه السّلام به صراحت گفت: تمايل به پند و موعظه‌هاى پدرش ندارد و دليلش اين بود كه: «هرگاه مردم در مورد عثمان شكايتى نزد امام مى‌بردند، آن حضرت فرزندش حسن را نزد عثمان مى‌فرستاد وقتى اين عمل مكرر صورت مى‌گرفت، عثمان به امام حسن مى‌گفت: پدرت مى‌پندارد آن‌چه را خود مى‌داند، هيچ‌كس از آن آگاهى ندارد! ما خود به آن‌چه انجام مى‌دهيم آگاهتريم ... از اين پس نزد ما ميا! و على عليه السّلام پس از آن ماجرا فرزندش را نزد عثمان نفرستاد ...»[٢]

بدين‌سان، پر واضح است كه يارى حسنين عليهما السّلام نسبت به عثمان به فرمان پدر بزرگوارشان امام على عليه السّلام و كاملا هماهنگ با خط و مشى آنان كه همان خط اسلام ناب و صحيح است، انجام پذيرفته و در شمار جانفشانى‌هاى فراوان و بسيار مهم آنان در راه آيين اسلام تلقى مى‌شود! چنان‌كه دليلى روشن بر دورانديشى و دقت و ژرف‌نگرى امير مؤمنان عليه السّلام به‌شمار مى‌آيد.

٤. آيا امام حسن عليه السّلام زخمى شد؟

تنها مطلبى كه بايد بدان اشاره كنيم اين است كه ما در صحت موضوعى كه روايت، مبنى بر زخمى شدن امام حسن عليه السّلام در اثناء دفاع از عثمان يادآور شده، شك و ترديد داريم؛ زيرا هرچند امكان دارد امام على عليه السّلام، حسنين و يا امام حسن را به تنهايى براى دفاع از عثمان بدانجا اعزام نموده باشد و آن دو نزد عثمان آمده و مسئوليتى را كه پدرشان بدان‌ها محوّل كرده بود بر او عرضه كرده‌

[١] . نهج البلاغه، شرح عبده ٢/ ٢٦١، الغدير ٩/ ٦٠.

[٢] . همان.