روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٦٩ - برگشت به زندگى دنيا پس از مردن
مشاهده كنيم. و الله العالم.
١٢- انسان در همان عالم ارواح، يعنى در همان مدت دو هزار سال، همه علوم حقيقى را كه امروز به صورت غريزه، فطرت و عقل در او جلوه مىكند، ياد گرفته و چون مختار بوده توانسته هر يك از دو راه حق و باطل را كه مايل بوده اختيار كند (انتهى).
ما قبلًا در اين مورد صحبت مفصلى نمودهايم و اكنون تكرار ميكنيم كه كسب علوم حقيقى در آن عالم دليلى نداشته و مجرد حدس است هرچند كه محتمل است ولى ذكر اين نكته لازم است كه بايد از نويسنده مذكور پرسيد كه مراد شما از (همه علوم حقيقى كه امروز به صورت غريزه و فطرت و عقل در او جلوه مىكند) چيست؟
چه اين عبارت داراى محتملات ذيل است.
١- عقايد اسلامى و به تعبير دقيقتر عقايد دينى كه انسانها بايد به آن معتقد باشند.
٢- مطلق معارف دينى
٣- فرض دوم به ضميمه مسايل علم اخلاق و علم فقه
٤- مطلق مسايل فلسفه
٥- مطلق علوم و فلسفه و آنچه كه دانشمندان تاكنون به آن رسيدهاند و يا در آينده به آن مىرسند
٦- خصوص ضروريات اوليه كه براى انسانهاى عاقل حاصل است مانند امتناع جمع و رفع نقيضين و امثال آن كه قضاياى محدود و كمتر از شماره انگشتان دست مىباشد و اگر مراد فرض اخير باشد