روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٦٦ - فصل چهاردهم حالات محتضر

٦- شوق به مزيد طاعات به منظور مزيد درجات و تقرب بحق جلّ و علا.

(دوم)- نازع و متوفى روح.

نزع روح و توفى آن به امر خداوند توسط ملائكه‌اى كه سرپرست آنان، عزرائيل، ملك الموت است صورت مى‌گيرد، و لذا در قرآن مجيد توفى ارواح گاهى بخداوند و گاهى به ملك الموت و گاهى به ملائكه نسبت داده شده است. و از نظر عقل و عرف استناد معلول به علت قريب، متوسط و بعيد صحيح مى‌باشد چنانچه ميگويند دست زيد را قانون يا مدعى بريد. دست زيد را قاضى بريد، دست زيد را جلاد بريد كه همه اين نسبتها صحيح است.

بلى برقرارى علاقه روح و قطع آن (زنده كردن جنين و ميراندن انسان) هردو توسط ملايكه بحول و قوه و فرمان خداوند صورت مى‌گيرد كه اولى- در غير حضرت عيسى (ع)- از احاديث و دومى از آيات قرآن مجيد استفاده ميشود، البته عقل نيازى به اين وساطت نمى‌بيند و خداوند مختار بر هر چيز قادر است‌[١] ولى حكمت بالغه او، روى مصلحتى كه براى ما مجهول است در بسيارى از موارد ملائكه مخلوق و مقهور خود را، واسطه قرار داده است.

(سوم)- عذاب روح بد در موقع مردن و احتضار.

[١] - و قاعده مشهور فلسفى الواحد لا يصدر منه الا واحد از نظر ما در فاعل مختار جارى نمى‌شود.