روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٩٦ - فصل ششم عالم ذر

آنكه بگوئيم قبل از عالم ذر اول در عالم ارواح نيز انبياء (عليهم السلام) معرفى شده‌اند. و يا كلمه (الاولى) بمعناى (عظماء) باشد نه به معناى پيشينيان و الله العالم.

بهرحال اين حديث و يكى دو حديث ديگر كه عالم ذر اول را بيان ميدارد از نظر سند ضعيف است و نمى‌شود كه عالم ذر را به آن ثابت نمود، و عمده، عالم ذر پس از حضرت آدم (ع) است.

عبد الله بن سنان از امام صادق (ع) نقل مى‌كند كه: اولين فردى كه از رسولان به گفتن «بلى» پيشى گرفت رسول خدا (ص) بود زيرا او نزديك‌ترين مخلوق به خداوند تبارك و تعالى بود،

وكان بالمكان الذى قال له جبرئيل لما اسرى به الى السماء تقدم يا محمد فقد و طأت موطئا لم يطأه ملك مقرب و لا نبى مرسل. و لو لا ان روحه و نفسه كانت من ذلك المكان لما قدر ان يبلغه ...[١]

بكير از امام باقر (ع) نقل مى‌كند: همانا خداوند تبارك و تعالى پيمان شيعيان ما را به ولايت‌[٢] از براى ما در حالى كه ذر بودند گرفت؛ روزى كه پيمان به اقرار براى خدا به ربوبيت و براى محمد به نبوت، در حال ذر گرفته شد، و بر محمد امت او را در گل‌- و هم اظلة- عرضه نمود و آنان- يعنى امت مسلمه- را از طينتى كه آدم را آفريده بود آفريد، و ارواح شيعيان ما را پيش از بدنهاى آنان به دو هزار

[١] - البحار، ج ٥، ص ٢٣٦ سند الرواية معتبر لكن مصدرها تفسير القمى قد مر الاشكال فيه.

[٢] - شايد مراد پيمان مقبول باشد وگرنه پيمان، متوجه مطلق مكلفين مى‌باشد.