روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢١٦ - آيات قرآن چه دلالتى دارند؟

ساخت فرمود: چه اندازه درنگ كردى؟ گفت يك روز يا مقدارى از روز، فرمود: بلكه صد سال درنگ كردى. به هر حال اين ميراندن مخصوص، مناط حكم مكث برزخ خوبان ديگر شده نمى‌تواند كما لا يخفى على البصير الفطن. از همه اينها كه بگذريم روح در نظر اين نويسنده مشار اليه جسمانية الحدوث است، كه تجرد او محتاج به تكامل زياد است و معلوم نيست كه ارواح كفار به تجرد برسند. تازه اين سؤال و جواب ظاهراً در قيامت است كه روح با بدن فيزيكى محشور مى‌شود.

٦- حالا كه فهميد، نظريات گوناگونى كه پيرامون آيات گذشته ابراز شده بود، قابل اعتماد نبوده و مجموع آيات مباركه، برخلاف آنچه بين عوام و خواص مشهور شده است، بر عدم حيات ارواح تبهكاران در عالم برزخ و يا اقلًا بر فقدان شعور و ادراك و حافظه آنها (هرچند اگر داراى مرتبه ضعيفى از حيات بوده باشند)، دلالت دارند، بطريق اولى عذاب مستمر برزخ را نفى مى‌كند.

بد نيست براى آخرين بررسى دقيق دلالت آيات، نظر مجددى به آنها در اينجا داشته باشيم.

آيه اول و صدر آيه دوم به ظهور و يا اطلاق خود بر مدّعى دلالت دارد و ذيل آيه دوم قرينه واضحى بر اختصاص آيه به مكث عالم برزخ بوده و مجموع آن بهترين دليل اين مسأله است.

آيه سوم ممكن است محل بحث ما را شامل شود و احتمال‌