روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٢٥ - آيات قرآن چه دلالتى دارند؟

اين دو آيه مى‌رساند كه انسان به علاوه بدن مادى خود جوهر ديگرى دارد كه با فقدان بدن مى‌تواند حى باشد. و در اين امر بين شهيد و پليد فرقى نيست.

بلى از اين دو آيه حيات برزخى، براى همه مكلفين و وصول ثواب براى همه صالحين، ثابت نمى‌شود بلكه ممكن است عدم آن ثابت شود، زيرا در فرض عموم وجهى براى تشريف شهدا مفهوم نمى‌شود، مگر اينكه بگوييم امتياز شهداء در اصل حيات نيست بلكه در كميت و كيفيت ثواب آنان است. ولى اين وجه در آيه اول جارى نمى‌شود بلكه ظاهر آيه دوم نيز امتياز شهدا به هر دو امر (حيات و ثواب) است يا بگوئيم مرتبه حيات شهدا برتر از حيات ديگران است ولى دليلى بر آن وجود ندارد.

٣- قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قالَ يا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ بِما غَفَرَ لِي رَبِّي وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ‌ (يس ٢٦- ٢٧).

بعيد نيست كه اين بهشت برزخى باشد نه اخروى، ولى اگر اين شخص (مؤمن آل يس) شهيد نشده باشد استدلال تمام مى‌شود وگرنه آيه يكى از مصاديق آيه اول را بيان مى‌دارد[١] لذا اثبات حيات و تنعم برزخى براى غير شهدا از اين آيه اثبات نمى‌شود.

٤- وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ‌

[١] - مفهوم از مجموع آيات و شواهد، اين است كه ظاهراً مؤمن آل يس شهيد شده است.