روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢١٠ - آيات قرآن چه دلالتى دارند؟

كذب آن را نفى مى‌كنند.

و لذا در آيه دوم پس از انكار چنين آمده است: كَذلِكَ كانُوا يُؤْفَكُونَ. همچنين بودند كه از حق منصرف مى‌شدند؛ يعنى همانطورى كه الآن حقيقت مكث طويل را انكار مى‌كنند، در دنيا حقيقت چيزهاى ديگرى را نيز رد مى‌نمودند.

لكن انكار حقيقت يك امر واقع، با دروغ گفتن عمدى ملازمه‌اى ندارد لذا نمى‌شود كذب آنها را ثابت نمود بلكه آيه دوم آن را نفى مى‌كند، زيرا خداوند نفى لبث غير قليل را مطابق گمان آنان مى‌داند و اگر آنان بزعم خود دروغ مى‌گفتند، شايسته بود خداوند آنها را، خصوصاً در آيه چهارم، تكذيب مى‌كرد و كسى كه مكث را يكروز گفته به (امثلهم طريقة) وصف نمى‌فرمود. به علاوه وجه معقولى براى اين كذب بنظر نمى‌رسد.

٣- آخر آيه دوم و آيه سوم، بحسب ظاهر، با هم مغايرت دارد، زيرا در آخر آيه دوم از قول صاحبان علم و ايمان در جواب تبهكاران گفته مى‌شود كه شما تا روز قيامت درنگ كرده‌ايد و اين روز قيامت و زمان پايان مكث برزخى شما است. ولى در آيه سوم از قول خداوند آمده است كه لبث نكرده‌ايد مگر اندكى. ممكن است اين مغايرت را به چند وجه برطرف كرد، شايد وجه بهتر اين باشد كه: مراد از قليل، قلّت بالنسبة به خلود باشد كه منكرين قيامت به آن اعتقاد داشتند. بلى عالم برزخ هر قدر طولانى باشد باز هم نسبت به ابديت كم‌