روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢١٢ - آيات قرآن چه دلالتى دارند؟

٢- مكث زندگى برزخ، از مردن تا حشر رستاخيز.

٣- مكث هردو زندگى دنيا و برزخ.

احتمال اول از نظر ظواهر آيات قرآن قابل اثبات نبوده و حتى ذيل آيه دوم آن را نفى مى‌كند و اختيار اين احتمال زورگويى مى‌باشد.

احتمال دوم و سوم مراد ما را كه عبارت از نفى حيات مستمر برزخ براى تبهكاران باشد، ثابت مى‌دارد. بلى ممكن است بر اساس احتمال سوم سؤال و يا ايراد نمود كه اگر انكار مكث زندگى دنيا كشف از عدم آن نمى‌كند نبايد انكار مكث برزخ هم از عدم حيات آن حكايت كند و در نتيجه استظهار گذشته ما باطل مى‌شود.

جواب اين سؤال و يا ايراد اين است كه زندگى دنيا پس از هزاران سال مكث در برزخ، چه توأم با حيات و عذاب باشد و چه با نابودى و اهمال، قابل فراموشى است ولى حيات برزخ، خصوصاً در فرض همراه بودن آن با درد و الم و عذاب، بلافاصله پس از حشر قابل فراموشى نبوده و نفى آن- اگر دروغ نباشد چنانچه ثابت شد كه نيست- حكايت از عدم آن مى‌كند.

٥- بعضيها نفى مكث را نه دروغ مى‌دانند و نه مربوط به زندگى دنيا و نه كوتاه شمردن مكث برزخ كه در وجه آتى بيان مى‌شود، بلكه آن را معلول فراموشى مى‌دانند كه از اهوال، عذابها و وحشتهاى روز حشر ناشى مى‌شود. هركس قرآن را بخواند مى‌داند كه روز قيامت چه هول و بلاهائى دارد.