روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٦٧ - چند مطلب از آيه شريفه استفاده مى شود
قرآن چيزى در زمينه بدست نمىآيد، لكن اگر دمنده در صور حضرت اسرافيل (ع) باشد شمول او در استثناء بعيد نخواهد بود.
بلى افراد استثناء شده در حديث صحيحى نام برده شده كه در آينده آن را نقل خواهيم كرد.
٤- مرتبه دوم باز در بوق دميده مىشود و اثر اين دميدن، به هوش آمدن و يا زنده شدن جميع مردههاى انسانها،[١] از اول خلقت تا وقت ما قبل نفخ اول در صور و زنده شدن آنانى كه به نفخ اول مرده يا بيهوش شدهاند و حضور آنان در محضر حق جل و على در ميدان قيامت- كره حساب- مىباشد.
آيات سوره يس نيز هر دو دميدن در بوق را، هرچند با وضاحت كمترى، چنين بيان فرموده است: ما يَنْظُرُونَ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَ هُمْ يَخِصِّمُونَ فَلا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَ لا إِلى أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ. وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ قالُوا يا وَيْلَنا مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا ... إِنْ كانَتْ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً فَإِذا هُمْ جَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ.
آيه اخير فوريت تأثير دميدن دوم در زنده نمودن مردهها در گور را بيان مىدارد، نه اينكه دميدن سوم را اضافه نمايد (و الله اعلم).
[١] - شياطين و جن هم حشر مىشوند، حشر حيوانات، چنانچه گذشت معلوم نيست و اما حشر جميع اشياء كه خارج از نصوص شرعى مىباشد صاحب اسفار آن را در رساله جداگانهاى بيان نموده است كه بحث آن ربطى به اين كتاب ندارد.