روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢١١ - آيات قرآن چه دلالتى دارند؟

مى‌باشد و جمله‌ «لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ» دليل خوبى بر اين توجيه مى‌باشد (دقت شود).

٤- در اين آيات تصريحى نشده است كه مراد تبهكاران، مكث عالم برزخ باشد، و شايد مراد مكث دنيا و زندگى مادى اين جهان باشد كه كفار، به سبب انقضاى هزاران سال، مدت آن را فراموش كرده‌اند و آن را يك ساعت يا ده (روز) پنداشته‌اند. اين احتمال را بعضى از مفسرين قبول كرده‌اند و مى‌شود كه آيه سوم را بر آن دليل آورد، زيرا در اين آيه سؤال شده است كه در زمين چه قدر مكث كرده‌ايد.

ولى اين استدلال در فرضى درست است كه مراد از (فى الارض/ در زمين) روى زمين باشد وگرنه استدلال تمام نمى‌شود، زيرا اجساد مردگان در زير زمين دفن شده است هرچند بعداً مضمحل و حتى قبور آنان جزء ساختمانها شده باشد، ولى به اعتبار دفن و مدت بقاى بدنها در زمين اين سؤال معقول است.

بلكه ذيل آيه دوم شهادت مى‌دهد كه مراد از لبث، لبث در برزخ است و لذا آن را تا روز بعث ممتد مى‌داند و لبث دنيا تا وقت مردن امتداد دارد نه تا روز قيامت. اساساً مكثى را كه تبهكاران به نقل اين آيات نفى مى‌كنند يكى از سه احتمال را دارد و شق چهارمى براى آن متصور نيست:

١- مكث در دنيا از تولد تا مردن.