روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٢١ - آيات قرآن چه دلالتى دارند؟

٨- «قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى‌ خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ» (١١ مؤمن/ غافر).

(كفار) گفتند پروردگار ما دو مرتبه ما را ميراندى و دو مرتبه زنده فرمودى، پس اعتراف كرديم به گناهان خود آيا بسوى بيرون رفتن (از عذاب) راهى است؟

به گفته جمعى مراد از دو مرتبه ميراندن يكى بعد از زندگى دنيا و ديگرى پس از زنده شدن در قبر است و در غير اين صورت فرض دو ميراندن ميسور نيست.

مراد از دو زنده نمودن يكى زندگى برزخ و ديگرى قيامت است. و دليل اينكه: زندگى دنيا در اين جا مهمل گذاشته شده، اين است كه مراد كفار از احياء و اماته، مطلق ما وقع نيست، بلكه آن احياء و اماته‌اى است كه سبب علم به معاد شده باشد. و معلوم است كه زندگى دنيا سبب ايمان آنان به معاد نشده است.

بنابراين، اين آيه بر حيات برزخى دلالت مى‌كند.

ولى ممكن است بگوييم مراد از دو اماته؛ اماته دنيا و اماته در رجعت باشد يا إماته ديگرى مانند اماته به نفخ اول در صور در حق مردم عصر اخير دنيا. و مراد از دو احياء؛ احياء دنيا و احياء حشر و نشر باشد و ملزمى براى تعيين احتمال اول وجود ندارد. راست است كه زندگى دنيا تأثيرى در اعتقاد كفار به معاد نداشته است ولى مسلم است كه اماته برزخ نيز در آن تأثير نداشته، بلكه يكى از دو احياء هم‌