روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٦٢ - تفصيل ديگرى در بيان آراى دانشمندان در حدوث و قدم نفوس

و استعداد بى‌مانند انسان كه موجب برترى او بر ساير حيوانات شده است و زندگى او را متحول گردانيده از اثر همان زندگى ارواح قبل از ابدان است.

بنابراين قول پنجم كه از احاديث منقول از ائمه اهل البيت (عليهم السلام) استفاده مى‌شود از اين نظر مشكل عقلى ندارد ولى شديداً مورد استبعاد است.

بلى ايرادات ديگرى بر اين قول وارد شده است كه بايد در اينجا مورد توجه قرار گيرد:

١- اگر نفوس قبل از ابدان آفريده شده باشد يا يكى است و يا متعدد و متكثر، و در فرض اول يا در وقت تعلق به بدن متكثر ميشود و يا متكثر نمى‌شود.

اگر متكثر نشود معناى آن اينست كه همه ابدان انسانى داراى يك نفس باشند و بطلان اين از ضروريات است زيرا انسانها در صفات نفسانى خود مانند علم و قدرت و غم و شادى و ... مختلف اند. و اگر متكثر شود، بايد گفت چيزى كه ماده ندارد قابليت قسمت شدن و تجزيه را ندارد.

در فرض ثانى نفوس مذكوره بايد از همديگر ممتاز باشند و تميز