روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٣ - فصل دهم كلامى درباره ديدن خواب

حكمت از آن بحث شده و بر آن برهان اقامه گريده است.

ولى اگر اصلح بحال بندگان با اصلح به حال نظام عمومى درين جهان مادى تنگ، مزاحمت كند طبعاً اهم بر مهم مقدم مى‌شود.

عمده ماده دوم حديث است، زيرا علت تعلق ارواح به بدنها تكامل ارواح است، و ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون. و لا يزالون مختلفين الا من رحم ربك و لذلك خلقهم. و بعبارت روشن علت تعلق ارواح به بدنهاى فيزيكى جهت اثباتى است نه جهت سلبى كه در اين حديث ذكر شده است، هرچند كه به جنبه اثباتى نيز اشاره‌اى شده است.

به علاوه كه ملائكه و عقول مجرده- بعقيده فلاسفه- و حتى ابليس ادعاى خدائى نكرده‌اند مگر اينكه حقيقت ارواح انسانى مغاير با حقيقت ملائكه باشد و شوق به دعواى ربوبيت از همين جا سرچشمه مى‌گيرد، كه در ذيل حديث از آن يادآورى شده است ولى ارواح در دو هزار سال و به احتمال قوى‌تر در چندين هزار سال در جهان پيشين ادعاى خدائى نكرده‌اند، بنابراين براى حديث بايد معناى مناسب ديگرى جستجو شود و بهتر اينست كه علم آنرا بگوينده‌اش برگردانيم. هرچند كه توجيه حديث هم ميسر است.