به توضیح مفهوم مورد نظر خود می‌پردازد. توضیحات وی چند دسته را شامل می‌شود؛ مثلاً در خطبه اول در مبحث صفات خداوند با ذکر عبارت «تذنیبات» به بیان صفات خداوند در نظر اهل عرفان و ... می پردازد. در ادامه، احادیثی برای اثبات توحید به ردیف نقل کرده است.[١] اضافه بر این مطلب، گاه در پایان شرح، عنوانی به نام «تکملة» باز کرده که در اغلب موارد آن به بیان منبع و سند سخن امام و همچنین ارائه کل سخنان امام [البته در صورت تقطیع شدن]، می‌پردازد.[٢] اضافه بر این مطلب، در این بخش به زیاده و نقصان عبارات واختلافات موجود در اسناد سخنان امام، نیز دقت نظر دارد. البته در چند مورد اندک در این بخش به جای نقل سند کلام به ارائه مناقشات کلامی و دیگر توضیحات مورد نیاز می‌پردازد.[٣] عنوان‌های دیگری که در منهاج البراعة می‌توان به فراوانی دید، عبارت‌اند از: «تبصرة» که سعی شده بیشتر در آن‌ها به جنبه اخلاقی و معرفتی[٤] و همچنین مطالب تاریخی و حدیثی[٥] پرداخته شود. البته پرداختن به این توضیحات با توجه به فراخور بحث و کلام امام است. از دیگر عنوان‌ها عبارت «تنبیه[٦] یا تنبیه و تحقیق[٧]» است. در این عناوین نیز به بحث‌های مربوط

[١]. به عنوان نمونه ر.ک: همان، ج ١١، ص ٣٠٢، ٣٥٧ و... .

[٢]. برای مطالعه بیشتر ر.ک: همان، ج ٢، ص ٣٤٧ ـ ٣٤٨. به طور کلی این نقادی که نسبت به ابن ابی الحدید روا داشته، در شرح خطبه شقشقیه و دیگر خطب مشابه مشهود است.

[٣]. سرتاسر خطبه شقشقیه، علاوه بر نقد مطالب کلامی، به نقد تاریخی نیز پرداخته است.

[٤]. همان، ج ١، ص ٣٤٨.

[٥]. همان، ج ١٠، ص ١٤١.

[٦]. همان، ج ١٠، ص ٢٤٢.

[٧]. همان، ج ١٠، ص ١٣٨.