درک صحیح از نکات صرفی و نحوی در فهم متن بسیار موثرند. از جمله علوم به کار رفته در این شرح، صرف، نحو و علوم بلاغی است. مؤلف برای شرح و ساده فهم کردن متون نهج‌البلاغه کوشیده، به بیان و توضیح نکات ادبی و زبانی کلام امام بپردازد. البته در این بخش نیز از دو مؤلفه بهره جسته است: یکی این‌که گاه به صورت اجتهادی شارح خود به بیان صرفی و نحوی می‌پردازد؛ مثلاً در جایی نقش کلمات (بهره گیری از علم نحو) را بدین صورت تعیین می‌کند:

و طلع حیث ما طلع، حیث ظرف مکان فی محلّ النصب علی الظّرفیة أو جرّ بمن إن کان طلع بمعنی ظهر، و إن کان بمعنی علا فهو مفعول لطلع.[٢]

و گاه، از اقوال ادبایی مانند ابن هشام، سیبویه و یا اقوال مذاهبی چون کوفیون و یا بصریون و... استفاده می‌کند.

و قال ابن هشام فی المغنی: أیمن المختصّ بالقسم اسم لا حرف خلافاً للزجاج و الرّمانی مفرد مشتقّ من الیمن و همزته وصل لا جمع یمین و همزته قطع خلافاً للکوفیین و یردّه جواز کسر همزته و فتح میمه.[٣]

[١]. برای مطالعه بیشتر ر.ک: همان، ج ١١، ص ٤٧ ـ ٥٠.

[٢]. برای مطالعه بیشتر ر.ک: همان، ج ١١، ص ٤٥

[٣]. می‌توان این گزاره را در ضمن مورد قبلی(استفاده از علوم) برشمرد، اما به این جهت در گزاره‌ای مجزا مطرح کردیم که نشان دهیم این مورد، در شرح منهاج نمود کمی ندارد و در مواردی بی شمار استفاده شده است.