معاویة منه قهراً و استولی علیه (و قتل) محمّد قتله معاویة بن حدیج الکندی حسبما تعرفه فلمّا جاءه صلّی اللّه علیه و آله نعی محمّد قال‌... .[١] البته در بخش شرح نامه‌ها بیشتر به همین نکته بسنده شده، و شرح نامه‌ها به طور کامل بیان نگردیده، که اگر شرح به دست میرزا حبیب الله خویی به سرانجام می‌رسید، شرح نامه‌ها نیز به طور مفصل و مبسوط‌تر انجام می‌پذیرفت. دلیل این مطلب شرح خطب نهج‌البلاغه است که به تطویل و اطناب به ثمر رسیده است.

ب: ذکر تاریخ صدور و ایراد کلام

همان گونه که دریافتن تاریخ صدور کلام از مقدمات ورود به متن نهج البلاغة است، میرزا حبیب الله خویی نیز از این نکته غفلت نورزیده و سعی کرده برای بهتر دریافتن متن نهج البلاغة به تاریخ ایراد سخن امام و البته در پاره‌ای از موارد اشاره‌ای گذرا داشته باشد؛ به عنوان مثال، می‌توان به خطبه شقشقیه اشاره کرد که پس از ذکر مقدمات و ترسیم فضای کلی از جریان غصب خلافت با در نظر گرفتن مستفاد مضمون خطبه تاریخ صدور کلام را تعیین می‌کند.[٢] یا ذیل خطبه ٩٢ می نویسد: «خطب بها بعد انقضاء أمر النهروان».[٣] با این توضیح مختصر می‌توان دریافت که این خطبه به احتمال در سال ٣٨ هجری، پس از جنگ با خوارج ایراد شده باشد. و یا در شرح خطبه ٢٨ آورده است:

[١]. شایان ذکر است، در سراسر مقاله، معیار شماره خطب و حکمت‌ها بر طبق شماره‌های شرح منهاج البراعة است.

[٢]. همان، ج ٢، ص ٣٤٥ ـ ٤٢٠ و ج ٣، ص ٢ ـ ٣١ و ذیل کلام ٦٦، ج ٥، ص٨٥ ـ ١٠١ و ... .

[٣]. همان، ج ١٣، ص ٣٨٧ ـ ٤٠٩.