علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٧٩
یکی دیگر از راههای علاج تعارض اخبار ـ که مجلسی برای جمع احادیث متعارض به آن عمل کرده است ـ حمل بر استحباب کردن یکی از روایات متعارض است. استحباب در مقابل وجوب به کار میرود. حمل بر استحباب، یعنی ظاهر امری که وجوب است، حمل بر استحباب شود.
مجلسی در ٢٥ مورد احادیث متعارض را بر استحباب حمل کرده است. در ذیل به نمونههایی اشاره میکنیم:[١]
١. در صحیح منقول است از امام رضا شخصی که به سوی مکه یا غیر آن مسافر باشد، آیا نماز عید فطر و اضحی بر او هست؟ حضرت فرمودند: بلی. مگر در منی در روز عید که ساقط است. مشهور میان علما آن است که در سفر، نماز عید و نماز جمعه واجب نیست. در صحیح ربعی و فضیل منقول است نماز جمعه و عیدین در سفر واجب نیست. بنا بر این، خبر را حمل بر استحباب میکنیم.[٢]
٢. منقول است در صحیح از امام صادق در مورد شخصی که حج افراد کرده باشد، سؤال شد: آیا بعد از حج، عمره مفرده میتواند انجام دهد؟ حضرت فرمودند: بلی. هرگاه آنقدر زمان بگذرد که از موی سر استره گیر شود، خوب است. اکثر
[١]. برای سایر نمونهها ر.ک.: به همان، ج ١، ص ٢٣٩ و٥٨٩ و٦٠٨ و٦٢٩؛ ج٢، ص٤؛ ج٣، ص ٣٠٥ و٣٨٨ و٣٩٢ ـ ٣٩٣ و٤٣٠ ـ ٤٣١و٥٤١؛ ج ٤، ص ٣١٨ و٣٩٢ ـ ٣٩٣ و٤٠٩ ـ ٤١٠ و٤٢٠؛ ج ٥، ص٧٣ و٥١٢؛ ج٦، ص ٣٩٣ ـ ٣٩٤ و ٣٩٦ و ٥٢٧ ـ ٥٢٩ ؛ ج ٧، ص٥٧٦ ؛ ج٨، ص٦٥ و٢٩٥ و٣١٥ ـ ٣١٦ و٣١٧.
[٢]. ر.ک: همان، ج ١، ص٦٠٨ .