علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٧٦
یکی دیگر از راههای حل تعارض اخبار ـ که مجلسی در جمع بین احادیث متعارض، آن را به کار برده است ـ حمل بر ضرورت کردن یکی از روایات متعارض است. و این هم در موارد امر به فعل و هم در جواز فعل جاری است.
مجلسی در هفت مورد، احادیث متعارض را حمل بر ضرورت کرده است. در ذیل به ذکر نمونههایی از این مورد میپردازیم:[١]
١. به سند قوی از امام صادق منقول است: باکی نیست، میت را در میان پاهای خود درآوری و بر بالای او بایستی و غسل دهی در وقتی که او را به دست راست و دست چپ گردانی، مبادا بر رو افتد. در موثق عمار، نهی از رکوب بر میت وارد شده است. این حدیث حمل بر حال ضرورت است.[٢]
٢. در موضوع خوردن گوشت فدا، به احادیث متعارض برخورد میکنیم. در دستهای از آن روایات، صدقه دادن گوشت فدا را مطرح کرده است و در دستهای دیگر، خوردن آن را جایز دانسته است. مجلسی برای حل تعارض بین این اخبار، بنا به استناد حلال بودن گوشت مرده در حال اضطرار، روایاتی که اجازه خوردن گوشت فدا را داده، بر ضرورت حمل کرده است.[٣]
[١] . «فإن خِفتُم فَرجَالاًآو رُکبَاناً».
[٢]. ر.ک: لوامع صاحبقرانی، محمد تقی مجلسی، ج٥، ص٩٥.
[٣]. ر.ک: جهت ملاحظه سایر نمونهها رک. به لوامع صاحبقرانی، ج ١، ص ٢٢٠ و٥١٢ و٥٧٦ و٦٦٣ ـ ٦٦٤ و٤٩٣ و٤٥٨و٥٤٠ و٨٢٢ و ٢٢٩ و٥٠٧ و ٥٠٨ و٥٣٠ و٥٨٠و٥٨١؛ ج٢، ص ٥١ و٩٢ و٩٧ و٢٨٠ و٢٨١؛ ج٣، ص٥٦٣؛ ج٤، ص٤٣ و١٠١ و١٧٩ و٢٧٢ و٢٧٣ و٣٣٢ و٣٥٢ و٣٥٦ و٣٦٠ و٤٧٣ و٥٣٣؛ج ٥،ص ١٦٩و١٧٠ و١٧١ و١٧٢ و١٩٧ و٢٢٥؛ ج٦، ص٤٣ و٢١٢ و٢٩١ و٢٩٢ و٤٢٣ ـ ٤٢٤ و٤٤٠ و٤٤٨ و٤٥٤ و٥٤٠ و٥٤١؛ ج ٧، ص ١٢٥ و١٢٧ ـ ١٢٨؛ ج ٨ ، ص٥ ـ ٦ و ١٧٠ ـ ١٧١و ٢٧٤ و ٤٥٧ـ ٤٥٨.