به این صورت نقل به معنا کرده است که کفار او را از نماز منع می‌کند، نه آن‌که ترسد که منع کنند. در این صورت، حکم به ایما مشکل است، مگر آن‌که خوف داشته باشد که با منع آزار رسانند.[١]

بعد از ذکر نمونه‌های احادیث نقل به معنا شده در لوامع صاحبقرانی باید گفت در نقل به معنای یک حدیث، گاه احادیث با عبارات گوناگون ذکر شده‌اند، ولی مراد معصوم† قاعدتاً واحد بوده است. حال چگونه می‌توان دریافت احادیث مختلف در یک موضوع، دلالت بر چه معنایی دارد؟ این کار نیاز به بررسی و دقت نظر پژوهنده دارد تا مدلولی واقعی از کلام را دریابد، و با دقت نظر در الفاظ متفاوت احادیث به قدر مشترک معنوی آنها دست یابد.

مجلسی در ابتدا با تأمل و دقت فراوان در شناسایی موارد نقل به معنا شده کوشیده است. وی برای فهم معنای حدیث نقل به معنا شده، احادیث اصلی را ذکر کرده است. وی ابهام، ایراد و نقصی که بر احادیث نقل به معنا شده پیش آمده را با احادیث مرجع ـ ‌که احادیث از روی آنها نقل به معنا شده است ـ آورده است؛‌ سپس به فهم متن احادیث پرداخته است.

نقل به اختصار

اختصار در حدیث، آن است که راوی معنای حدیثی را در جملات و عبارات کوتاه‌تری بیان کند. مجلسی بر این باور است که صدوق، در سه مورد، حدیث را اختصار کرده است و اختصار صدوق لطمه به معنای حدیث زده است.

[١]. ر.ک: همان، ج ٥، ص ٤٨٥.