علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٦٦
مورد از اختصار احادیث توسطصدوق را ذکر میکند. ابتدا در ذیل، نمونههایی از نقل به معنا در احادیث را یادآور میشویم و درصد فراوانی آن را گوشزد میکنیم و سپس تأثیر آن در فقه الحدیث را بیان میکنیم.
١. در روایت «و من استقبل من بول او غایط، ثم ذکر فتحرف عنها اجلالاً للقبلة لم یتم من موضعه حتی یغفر الله له»، اندک تغییری حاصل شده است؛ لفظ «او غایط» اضافه و «تعظیماً لها» ساقط شده است. بعید نیست این حدیث، نقل به معنا شده باشد.[١]
٢. اکثر روایات عبید، بی اختلاف نیست و یک روایت را با چندین عنوان ذکر کرده است؛ به عنوان نمونه از عبید منقول است امام صادق فرمودند: باکی نیست طواف نافله را بیوضو به جا آورند و بعد از آن وضو بسازند و نماز سنت را با وضو به فعل آورند؛ یعنی اگر سهواً واقع شده باشد و اگر طواف را عمداً بیوضو واقع سازند، وضو بسازند و در طواف سنت با وضو باشند. و یا به سندی دیگر، از او منقول است که به امام صادق عرض کرد: شخصی طواف بیوضو کرد. حضرت فرمودند: اگر طواف سنت است، وضو بسازد و نماز را به جا آورد. و یا در حدیثی دیگر از او منقول است که به آن حضرت عرض کردم: من طواف نافله میکنم و بیوضو هستم. حضرت فرمودند: وضو بساز و نماز کن؛ گرچه عمداً طواف را بیوضو کرده باشی.[٢]
[١] . ر.ک : همان ، ج١، ص٤٤٠؛ ج٤، ص٤٣٦.
[٢] . ر.ک: همان، ج٣، ص١٨٢ ـ ١٨٣.