علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٤١ - روش شناسی منهاج «البراعة فی شرح نهج البلاغة»
محدث برای یافتن متن صحیح از سقیم باید با مراجعه به منابع اولیه و کتب معتبر حدیثی سعی در ارائه متن صحیح روایت کند تا بتواند درگام بعدی، با پژوهش و بررسی متن و سند روایت، به فهم درست و نزدیک به واقع برسد. قواعدی که محدث را در فهم درست و دقیق متن روایات یاری میکند، یافتن معنای واژههای غریب حدیث در عصر نزول آن است؛ زیرا با گذشت زمان، واژهها در قالب معنایی متفاوتی شکل گرفتهاند. بنا بر این، درجه اعتبار فهم محدث با مراجعه به کتب لغت کهن و نزدیک به عصر نزول بیشتر میشود.
همچنین با آشنایی از زمان و سبب صدور روایت، محدث میتواند تشخیص صحیحی از تقیه بودن روایت دهد. یکی دیگر از قواعد مهم در ارائه فهم صحیح از متن حدیث، برخورد منطقی با احادیث متضاد است. هر چه محدث از اطلاعات حدیثی و رجالی بیشتری برخوردار باشد، بهتر و دقیقتر میتواند تعارض بین اخبار متضاد را برطرف کند.
مجلسی به عنوان یکی از محدثان و شارحان بزرگ، در زمینه شرح و فهم محتوای احادیث کوشا بوده است. او در به دست آوردن متن صحیح روایات، با قواعد چهار گانه فقه اللغه، تقیه، نقل به معنا و تعارض اخبار در فهم محتوای احادیث کوشیده است.
در این مقاله، مراحل و قواعد مجلسی در فهم محتوای احادیث در لوامع صاحبقرانی ضمن دو بحث آورده میشود.
مراحل و قواعد مجلسی در فهم محتوای احادیث در لوامع صاحبقرانی