علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٢٢ - روش شناسی منهاج «البراعة فی شرح نهج البلاغة»
مادری از آن متولد میگردد. بدین ترتیب، آفرینش طینت و بدن ذرّهای هر فرد، تقدم زمانی بر بدن مادری او دارد. اما از آنجا که طینت هر فرد، مادۀ اصلی بدن ذرّهای اوست و این دو ارتباطی تنگاتنگ و جدا نشدنی با یکدیگر دارند. از این رو، همان طور که در برخی از روایات هم آمده است، وجود طینت، حاکی از وجود بدن ذرّهای و گاه به جای آن آمده است. بنا بر این، تمام احادیث مربوط به طینت، وجود عنصری مادی را که مقدم بر بدن مادری و محور آفرینش آن است، اثبات میکند.
از سوی دیگر، در بسیاری از دعاها و زیارات مربوط به چهارده معصوم این مضمون را مشاهده میکنیم :
أَشْهَدُ أَنَّک كُنْتَ نُوراً فِی الْأَصْلَابِ الشَّامِخَةِ وَالْأَرْحَامِ الْمُطَهَّرَةِ لَمْ تُنَجِّسْک الْجَاهِلِيَّةُ بِأَنْجَاسِهَا...؛
شهادت میدهم که شما نوری بودید که در صلب پدرانی بزرگوار و رحم مادرانی پاک قرار داشتید و آلودگیهای دوران جاهلیت، شما را نیالود... .
بدیهی است که آنچه از وجود معصومان، از طریق اصلاب و ارحام اجدادشان، نسل به نسل منتقل میشود تا به والدین آنها برسد؛ نه روح مجرد آنان که بی مکان است، و نه بدن مادریشان، بلکه فقط میتواند وجودی باشد که قابلیت استقرار در صلب و رحم را داشته باشد که بر اساس روایات، یکی از مصادیق آن، همان طینت و بدن ذرّهای پاک و مطهر آنان است که از شدت طهارت و خلوص، از آن به نور تعبیر شده است[١] و پس از انتقالهای متوالی به پدرشان منتقل میشود و با بدل شدن به نطفۀ پدر و استقرار در رحم مادر، اساس تکوین بدن مادری آنها میشود.
[١]. عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ قَالَ: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَخَذَ طِيناً مِنْ أَدِيمِ الْأَرْضِ فَعَرَكَهُ عَرْكاً شَدِيداً فَإِذَا هُمْ كَالذَّرِّ يَدِبُّونَ(همان، ص ٦).