به نام بدن مثالی دارد که از ماده‌ای بسیار لطیف، و به تعبیری از وجودی انرژیک، آفریده شده است که در شرایط معمول، قابل احساس و مشاهده نیست. بدین ترتیب، انسان در زندگی دنیایی دارای سه بدن است. اما پس از مرگ، بدن مادری می‌پوسد و تجزیه می‌شود، ولی بدن ذرّه‌ای در خاک باقی می‌ماند و روح انسان، تنها با بدن مثالی، عالم برزخ را سپری می‌کند و سپس در قیامت از همان بدن ذرّه‌ای، دو باره بدنی خاکی برای هر فرد خلق می‌شود و با تعلق روح به آن زنده و در صحنۀ قیامت حاضر می‌شود.

کلید واژه‌ها: انسان، بدن مثالی، بدن ذرّه‌ای، عالم ذرّ، برزخ، قیامت.

درآمد

برای بسیاری از الهیون، چه عامه مردم و چه اندیشمندان، همواره این پرسش مطرح بوده است که آیا انسان زندگی پس از مرگ را فقط با روح خود سپری خواهد کرد یا در این دوران، روح آدمی با نوعی بدن همراه است؟ و اگر چنین است، آیا این بدن از سنخ همین کالبد خاکی است یا گونۀ دیگری است و از آنجا که بر اساس ادیان ابراهیمی، انسانْ پس از مرگْ دوران برزخ را طی می‌کند و سپس وارد صحنۀ قیامت و حیات اخروی می‌شود، هر کدام از این دو بدنِ برزخی و اخروی چه ویژگی‌هایی و چه تفاوت‌هایی با بدن دنیوی دارد؟ هر یک از متکلمان و فیلسوفان و عارفانِ مسلمان به فراخورِ مبانی و دیدگاه خود، پاسخی به این پرسش‌ها داده‌اند. هدف مقالۀ حاضر پاسخ این پرسش‌ها از دیدگاه آیات و روایات اسلامی است که می‌تواند معیارِ سنجشِ درستی و نادرستیِ نظر اندیشمندان مسلمان در این موضوع نیز باشد.

آنچه از مجموع قرآن و سنت بر می‌آید، این است که انسان نه یک بدن، بلکه سه بدنِ متمایز از هم دارد که نقشی مهم را در حیات دنیوی و دوران برزخ و آخرت انسان ایفا می‌کنند. این سه بدن عبارت‌اند از: بدنِ مادری، بدنِ مثالی یا