علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٨٩ - ارزیابی جرح علی بن محمد بن قُتیبه
در نظر گرفتن قرینه چهارم میتوان استظهار نمود که کلینی تمام این روایات و از جمله روایت هفتم را از طریق «محمد بن یحیی» و از کتاب او اخذ کرده است.
٢٠. کتاب احمد بن ادریس القمی (م ٣٠٦ ق)
احمد بن ادریس القمی در زمرۀ مشایخ کلینی است. تاریخ وفات او را سال ٣٠٦ ثبت کردهاند[١]. کتابهای رجالی به معرفی تعدادی از تألیفات او پرداختهاند.[٢] روایات کتابهای حدیثی احمد بن ادریس نیز تنها با روش بازشناسی منابع روایی از طریق اسناد روایات قابل شناسایی است.
او در سند روایت چهاردهم[٣] احادیث اثناعشر کتاب الکافی قرار دارد. کلینی از او ٨٦٣ روایت آورده است. قرینه چهارم به ما نشان میدهد که کلینی روایات استادش و از جمله روایت چهاردهم را از کتاب او استخراج کرده است.
٢١. کتاب تفسیر القمی (م حدود سال ٣١٠ ق)
این کتاب یکی از معروفترین تفاسیر شیعه در قرن سوم هجری است.[٤] مؤلف کتاب، علی بن ابراهیم بن هاشم قمی از عالمان و فقیهان نامدار و دارای کتابهای بسیار است.
[١] . ر.ک: الکافی، ج ١، ص ٥٣٥، ح ٢٠ (این روایت همان روایت بصائر الدرجات، ص ٣٣٩، ح ٢ است).
[٢] . ر.ک: رجال النجاشی، ص ٢١٩.
[٣] . این روایت دو سند دارد که مراد سند اول آن است.
[٤] . باتوجه به این که او از مشایخ مشایخ کلینی است و کلینی در سال ٣٢٩ هجری وفات یافته، میتوانیم نتیجه بگیریم که او در قرن سوم میزیسته است.