علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٨٧ - ارزیابی جرح علی بن محمد بن قُتیبه
مشهور شد، مؤلف پس از مدتی بر آن شد تا نکاتی را بر آن افزدوه بیفزاید. در نتیجه، آن کتاب را به کتاب فعلی تبدیل نمود. در کتب رجال از این کتاب با عناوین بصائر الدرجات، زیادة بصائر الدرجات و بصائر الدرجات الکبری یاد کردهاند[١].
بر خلاف ادعای اتان کلبرگ، گزارش احادیث اثناعشر در کتاب بصائر الرجات به ثبت رسیده[٢] و این کتاب از منابع قدیمی احادیث اثناعشر شمرده میشود. گفتنی است گزارش برخی از احادیث اثناعشر در کتاب بصائر در کتاب الکافی نیز آمده است[٣].
١٧. کتاب عبد اللّه بن جعفر
عبد اللّه بن جعفر از محدثین بزرگ قرن سوم هجری است که پس از سال ٢٩٠ به کوفه وارد شد[٤]. شیخ طوسی اسناد روایات ١٠١[٥]، ١٠٢، ١٠٣، ١٠٥، ١٠٧ از احادیث اثناعشر در منابع شیعی را در کتاب الغیبة، به صورت تعلیق و شبه تعلیق، به محمد بن عبد اللّه بن جعفر الحمیری، عن ابیه [عبد اللّه بن جعفر الحمیری] آورده است. با توجه به قرینه سوم از قراین منبع یابی نتیجه میگیریم که عبد اللّه بن جعفر کتابی داشته، و شیخ طوسی این احادیث را از آن اخذ کرده است؛ هر چند کتاب عبد اللّه بن جعفر به دست ما نرسیده است .
[١] . المحاسن، ج ٢، ص ٣٣٣، ح ٩٩ .
[٢] . ر.ک: الکافی، ج ١، ص ٥٢٥، ح ١؛ الغیبة للطوسی، ص ١٥٤، ح ١١٤؛ عیون أخبار الرضا، ج ١، ص ٦٧ ، ح ٣٥؛ کمال الدین،
ص ٣١٣، ح ١.
[٣] . الکافی، ج ١، ص ٥٢٥، ح ٢.
[٤] . معجم رجال الحدیث، ج ٣، ص ٥٤.
[٥] . در مراسم تشییع احمد بن محمد بن خالد «م ٢٧٤ یا ٢٨٠ ق» حضور داشته است (ر.ک: الخلاصة للحلی، ص ١٤).