علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٨٥ - ارزیابی جرح علی بن محمد بن قُتیبه
برخی گمان کردهاند این عبارت در مذمت و جرح احمد بن محمد بن خالد است. مرحوم خویی در جواب این توهم چنین میگوید:
محمد بن یحیی احتمال میداد که روایت احمد بن ابی عبد اللّه پس از زمانی است که مردم در امر امامت دچار حیرت شدند. در این زمان گروهی میگفتند که امام عسکری فرزندی ندارد، اما شیعه معتقد به وجود حجت بود و این که او امام پس از پدرش است. پس محمد بن یحیی دوست داشت که راوی این روایت شخص دیگری باشد؛ یعنی شخصی که پیش از حیرت زندگی میکرده تا وایتش اخبار از امر غیبی و پیش از وقوع آن باشد. پس محمد بن حسن به او پاسخ داد که اخبار احمد بن محمد بن خالد ده سال پیش از زمان حیرت، یعنی پنج سال قبل از ولادت حجت بوده است. بنا بر آنچه گفته شد، روایت دلالت بر مذمت احمد بن محمد بن خالد نمیکند[١].
با توجه به گفته مرحوم خویی، تاریخ نقل احمد بن محمد به نیمه قرن سوم بر میگردد.
١٥. کتاب احمد بن محمد بن عیسی (م پس از سال ٢٧٤ یا ٢٨٠ ق)
احمد بن محمد بن عیسی از بزرگان قم به شمار میرود. تألیفات متعددی به نگارش در آورده که تنها نام آنها را در جوامع روایی قرن چهارم و پنجم میتوان یافت. او تا سال ٢٧٤ یا ٢٨٠ نیز زنده بوده است[٢].
[١] . ر.ک: رجال النجاشی، ص ٧٦؛ الفهرست للطوسی، ص ٥١ .
[٢] . ر.ک: فرهنگ کتب حدیثی شیعه، ص ١٩٧.