مؤلف کتاب، ابو جعفر احمد بن محمد بن خالد برقی از محدثین بزرگ قرن سوم هجری است.[١] در کودکی به همراه پدرش ـ که او نیز از محدثین به نام بوده است ـ به شهر قم هجرت کردند[٢].

او کتاب‌های بسیاری تألیف کرده که یکی از آنها کتاب المحاسن است بر اساس گزارش نجاشی و شیخ طوسی این کتاب شامل ١٢٣ کتاب بوده که تنها یازده کتاب آن به دست ما رسیده است.[٣] کلینی و شیخ طوسی و شیخ صدوق و دیگران از کتاب المحاسن روایات فراوانی نقل کرده‌اند. شیخ صدوق کتاب المحاسن را یکی منابع نگارش کتاب من لا یحضره الفقیه معرفی می‌کند[٤].

علامه مجلسی نیز در این باره گوید:

کتاب المحاسن برقی از اصول معتبری است که کلینی و همه مؤلفان پس از او، از این کتاب بهره برده‌اند[٥].

[١] . این دو روایت عبارت‌اند از:

١. روایت هشتم که قسمتی از متن و دو سند روایت چنین است:

الف) محمد بن یحیی، عن محمد بن الحسین، عن مسعدة بن زیاد، عن أبی عبد اللّه‌† [عن الامام علی†]؛

ب) محمد بن یحیی، عن محمد بن الحسین، عن إبراهیم، عن أبی یحیی المدائنی، عن أبی هارون العبدی، عن أبی سعید الخدری [عن الامام علی†]: «إنَّ لِهذِهِ الاُمَّةِ اثناعشر إماما هُدی مِن ذُرِّیةِ نَبِیها وَهُم مِنّی» ( الکافی، ج ١، ص ٥٣٢، ح ٨).

٢. روایت نهم که سند و متن روایت این است: محمد بن یحیی، عن محمد بن الحسین، عن ابن محبوب، عن أبی الجارود، عن أبی جعفر†، عن جابر بن عبد اللّه‌ الانصاری: «دَخَلْتُ عَلَی فَاطِمَةَ علیهاالسلام وَ بَینَ یدَیهَا لَوْحٌ فِیهِ أَسْمَاءُ الأَوْصِیاءِ مِنْ وُلْدِهَا فَعَدَدْتُ اثْنَی عَشَرَ آخِرُهُمُ الْقَائِمُ† ثَلاثَةٌ مِنْهُمْ مُحَمَّدٌ وَ ثَلاثَةٌ مِنْهُمْ عَلِی» (الکافی، ج ١، ص ٥٣٢، ح ٩).

[٢] . رجال النجاشی، ص ٣٤٠ .

[٣] . همان.

[٤] . نجاشی در ترجمه الحسین بن عثمان بن شریک می‌گوید: اخبرنا اجازة محمد بن جعفر، عن احمد بن محمد قال: حدثنا محمد بن المفضل بن ابراهیم سنة خمس و ستین و مئتین قال: حدثنا محمد بن ابی عمیر، عن الحسین بن عثمان (رجال النجاشی، ص ٥٣) .

پس در سال ٢٦٥ محمد بن مفضل از ابن ابی عمیر «متوفای سال ٢١٧» روایت کرده است. در این صورت، محمد بن مفضل در سال ٢٦٥ زنده بوده و باید در حدود سال ٢٠٠ متولد شده باشد.

[٥] . قسمتی از متن حدیث چنین است «الامام علی†: لهذه الامّة اثناعشر اماماً مهدیاً کلّهم هاد مهدی» (الغیبة للنعمانی، ص ٩٧، ح٢٩).