علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٤٢٣
مؤلف در موارد متعددی در بخش «اللغة» و یا در لا به لای بحث، کلماتی که نیاز به ضبط دقیق دارند، با ضبط و تلفظ صحیح بیان میکند. این امر سبب میشود تا هم خواننده ضبط کلمه مورد بحث را دقیقاً دریابد و هم معنای آن را با دیگر کلمات شبیه به آن خلط نکند؛ مثلاً در باره «صفین» آورده است: «بکسر الصّاد و تشدید الفاء کسجّین...».[١] یا در باره تلفظ کلمه «الأثافی» بفتح الهمزة و تشدید الیاء کاثاف جمع الاثفیة بالضمّ و بالکسر [٢] و همچنین در باره کلمه «النّهروان» بفتح النّون و تثلیث الرّاء و من العرب من یضمّ النّون أیضاً[٣] و... .
توضیح اسامی شهرها و ...
در این میان، اگر نام مکانی نیازمند توضیح بوده، تبیین شده است؛ مانند:
صفین بکسر الصّاد و تشدید الفاء کسجّین اسم موضع قرب الرّقه بشاطیء الفرات من الجانب الغربی کانت به الوقعة العظمی بین علی.[٤]
الانبار بلد قدیم من بلاد العراق علی الفرات من الجانب الشّرقی.[٥]
همچنین:
الکوفان الکوفة قال الفیومی: و هی مدینة مشهورة بالعراق قیل: سمیت کوفة لاستدارة بنائها، لأنّه یقال تکوّف القوم إذا اجتمعوا و استداروا، و فی القاموس الکوفة بالضمّ الرّملة الحمراء المستدیرة أو کلّ رملة یخالطها حصباء.[٦]
[١]. به عنوان نمونه ر.ک: همان، ج١، ص ٣٤٤؛ ج٥، ص ٣٩٣؛ ج ١٣، ص ٩٦؛ ج ١٤، ص١١٣؛ ج١٤، ص٢٧٢ و... .
[٢]. همان، ج ٧، ص ٢١٨.
[٣]. همان، ج ١٤، ص ٣٢٩.
[٤]. همان، ج ١٠، ص ٣١٠. یا: و هو من باب تجاهل العارف، و أغمادها منصوب بنزع الخافض أو بدل من السیوف (ج ٨، ص ١٣١) و یا : و هو من باب المشاکلة إذ المراد بایصالها إلی اللّه التقرّب بها إلیه و طلب الزّلفی بها لدیه. (ج ١٠، ص ٩٢). برای مطالعه بیشتر ر.ک: همان، ج٦، ص٢٦٢ و٢٩٣؛ ج ٧، ص ٣٢٢؛ ج٨، ص٤٦؛ ج ٨، ص١٦٢؛ ج٩، ص ٢١٥؛ ج ١٠، ص٩ و ٣١٠؛ ج ١٢، ص ٢٨٠ و ... .
[٥]. همان، ج ٤، ص ٣٢٨.
[٦]. همان، ج ٨، ص ٣٣١.