٢. در موثق از عمار منقول است از امام صادق†‌ در مورد شخصی که سردرد سخت و شدیدی داشته باشد، سؤال شد آیا جایز است روزه را افطار کند؟ حضرت فرمودند: هرگاه سردرد زیاد و تب محرق و چشم درد شدید داشته باشد، افطار حلال است. در حدیثی دیگر، به سند قوی، از آن حضرت† سؤال شد در مورد شخصی که روزه ماه رمضان را گرفته باشد و در حالی که بیمار باشد. حضرت فرمودند: روزه را تمام می‌کند و آنچه را کرده است، مجزی است اعاده نمی‌کند. این حدیث، ظاهراً از روی تقیه وارد شده است: چون موافق با مذهب اکثر عامه است که روزه مریض و مسافر را رخصت می‌دهند.[١]

نکته، لازم به ذکر است مجلسی، معتقد است صدوق در بعضی از موارد به احادیثی که موافق عامه است و به عنوان تقیه وارد شده، عمل کرده است؛ و به اخبار صحیح عمل نکرده است.[٢]

حمل بر کراهت

یکی دیگر از راه‌های علاج تعارض اخبار ـ که مجلسی برای جمع احادیث متعارض به آن عمل کرده است ـ حمل بر کراهت کردن یکی از روایات متعارض است. در جانب نهی نیز اخبار معارض موجب می‌شود تا نهی را ـکه ظهور در حرمت دارد ـ

[١] . برای سایر نمونه‌ها ر.ک: همان، ج١، ص٤٢٧؛ ج٢، ص٤و٢٥٤؛ ج٣، ص ٣٤٥ ـ ٣٤٦؛ ج٤، ص ١٢٣ ـ ١٢٥ و٤٣٢ و٤٥٥ ـ ٤٥٦ و٤٥٨ ـ ٤٥٩ و٤٧٢ و٥٦١؛ ج ٥،ص ٥٤ و٢٤٠ و ٤٢٣ ـ ٤٢٤؛ ج٦، ص٢١٣ و٣٦٣ و٤٠٠ و٦٤٣ ؛ ج٧، ص٢٥ ـ ٢٦ و٤٢ و١٨٤ و٢٦٧ و٣٥٦ و٣٦٦ و٦٧١ ـ٦٧٣؛ ج ٨، ص ١٧٦و ٢٠٢ ـ ٢٠٣.

[٢] . ر.ک: همان، ج٤، ص٣٥٤.