علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٧٠
١. در عبارت فقه رضوی، آمده است که نوافل در حضر، دو برابر فریضه است؛ زیرا حضرت سیدالمرسلین فرمودند: حق سبحانه و تعالی بر من واجب گردانیده هفده رکعت نماز، و من بر خود و اهل بیت و شیعیانم مقرر ساختم در برابر هر رکعتی، دو رکعت خوانده شود تا هر تقصیر و نقصانی که در فریضه شده است، نوافل، آن را تمام کند. ظاهراً مراد مصنف نیز همین است؛ گرچه عباراتش (و لاتتمّ الفرائض إلّا بها) قاصر از این معناست.[١]
٢. معاویه بن عمار سوال کرد از امام صادق چرا عرفات را عرفات نامیدند؟ حضرت فرمودند: جبرئیل، حضرت ابراهیمرا در روز عرفه به جانب عرفات برد. پس چون زوال آفتاب شد، جبرئیل گفت: یا ابراهیم، به گناه خود اعتراف کن و محل عبادت خود را بشناس. پس از این جهت، آنجا را عرفات نامیدند که معرفت مناسک در آنجا شد و حضرت ابراهیم اعتراف کرد. کلینی نیز همین مضمون را نسبت به حضرت آدم ذکر کرده است. صدوق با اختصار، نقل به معنا کرده است.[٢]
٣. در عبارت صدوق این چنین آمده است: «و قال: فات النّاس مع علی یوم صفّین صلاة الظّهر و العصر و المغرب و العشاء فأمر فکبّروا و هلّلوا و سجّوا رجالاّ و رکباناً»؛ در حالی که عبارت فقه رضوی، بعد از سجّوا، حضرت آیه ٢٣٩ سورة بقره[٣] را خواندند. در ادامه فرمودند: «فأمرهم علی فصنعوا رجالاً او رکباناً»، در حالی که صدوق اختصار کرده است.[٤]
[١]. ر.ک: همان ، ج ٥، ص٦٠٦ .
[٢]. ساختار کلی ابن بحث، از: حدیث پژوهی (ج ١) است.
[٣]. ر.ک: لوامع صاحبقرانی، ج١، ص ٢٥٦.
[٤]. ر.ک: همان، ج ٨ ، ص ١٨ ـ ١٩.