اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٨٢ - باطن روزه انسان را كريم مى كند
( عظيم) و( محترم) است . ظاهرا چنانچه قبلا گذشت در فارسى لفظى نداريم كه كريم و كرامت را معنا كند . كرامت بزرگى و عظمت و محترم بودن نيست . آن وصف ممتاز و برجسته اى است كه اگر ما بخواهيم او را تبيين كنيم , ناچاريم از چند كلمه استفاده كنيم تا آن را بيان كنيم : [٥]
كرامت مخصوص فرشتگان است اما در قرآن خطاب به ما فرمود روزه بگيريد تا كريم بشويد . يعنى تا با تقوا بشويد , كه تقوى محور كرامت است , آنگاه انسان كريم گناه نمى كند براى اينكه با كرامت او سازگار نيست , نه براى اينكه جهنم مى رود و نه براى اينكه بهشت برود , بلكه چون انسان است گناه نمى كند .
امام صادق سلام الله عليه فرمود : ما كه خدا را عبادت مى كنيم چون خدا را دوست داريم : لا نعبد هم الا حبا , هل الدين الا الحب [٦] , و ان هذا المقام مكنون لا يمسه الا المطهرون [٦] . و اين جزء اسرارى است كه هر كسى به آن اسرار دسترسى پيدا نمى كند . همانطورى كه باطن قرآن در كتاب مكنون است : لا يمسه الا المطهرون , پرستش دوستانه هم چنين است , يعنى براى هر كسى مقدور نيست كه دوست عبادت باشد و معبود را دوست داشته باشد . خدا آرزوى افراد با اشتياق است . بمحبتك يا اهل المشتاقين [٧] . شوق آن است كه انسان را بسوى خدا بكشاند , نه شوقا الى الجنة باشد [٨] . و او آرزوى مشتاقان است . امل غير از رجاء
[٥]الفروق اللغويه , الفرق بين الكبير و العظيم , ابى هلال عسگرى , ص ١٥٠ . ضمنا كرامت به فضائل و ارزشهاى معنوى انسان باز مى گردد و انسان كريم , انسانى است كه داراى منش هاى اخلاقى و انسانى باشد و محترم انسانى است كه در اجتماع و جامعه او را احترام گذارند و چه بسا داراى كرامت هاى نفسانى هم نباشد و محترم اعم از كريم است .
[٦]سوره واقعه آيه ٧٩ .
[٧]دعاى روز نهم ماه مبارك رمضان .
ما عبدتك خوفا من نارك و لا طمعا فى جنتك لكن وحدتك اهلا للعبادة فعبدتك . وافى , فيض , ج ٣ , ص ٧٠ , حقائق , فيض , ص ١٠٣ .