اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٦٤ - باطن نماز را دوست داشتن مهم است
سر و صدا بود شما متوجه نبوديد ؟ فرمودند : خير . عرض كردند : چطور ؟ فرمود : من داشتم يك آتش ديگرى را خاموش مى كردم , من داشتم آتش آن عالم را خاموش مى كردم [٢٢] . مگر آتش آن عالم را انسان مى بيند ؟ بلى , مى بيند . قرآن كريم فرمود اگر علم اليقين داشته باشيد آتش قيامت را مى بينيد : كلا لو تعلمون علم اليقين لترون الحجيم ثم لترونها عين اليقين ثم لتسئلن يومئذ عن النعم [٢٣] . معلوم مى شود باطن گناه آتش است , چه اينكه باطن ثواب بهشت است باطن نماز و روزه بهشت است چه فرمود اگر شما اهل راه باشيد هم اكنون جهنم را مى بينيد . آنكه مى گويد به چنين و چنان دليل جهنمى هست اين صرفا لفاظى مى كند :
خود هنر آن دان كه ديد آتش عيان *** نى گپ دل على النار الوفان [٢٤]
آنكه مى گويد بالاخره يك قيامت و آتشى هست چون از دودش معلوم است و از دود مى خواهد پى به آتش ببرد , اين به لسان اهل معنى دارد گپ مى زند , اين هنر نيست . هنر اين است كه انسان بر اساس اين آيه قرآن , باطن گناهان كه همان جهنم است , ببيند . گناهان هم يك احكام و آداب و اسرارى دارند . درون گناه شعله و آتش است در مقابل درون نماز و روزه بهشت است .
عده اى از شاگردان ائمه عليهم السلام نيز به اين اسرار پى برده بودند . حارثة بن مالك به حضرت رسول ( ص ) عرض كرد من جهنم و اهلش و بهشت و
[٢٢]همان ماخذ .
[٢٣]سوره تكاثر آيه ٥ .
[٢٤]
خود هنر آن دان كه ديد آتش عيان *** نى گپ دل على النار الدخان
اى دليلت گنده تر نزد لبيب *** در حقيقت از دليل آن طبيب
مثنوى مولانا جلال الدين رومى .