اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٥٧ - ديو نفس و شيطان را رام كردن سخت است
است كه انسان آن مقام عظيم و بلند را با اين توقع پست تنزل بدهد . البته مدح و ثناى خدا مطلوب بندگان خالص خداوند است . نيت از كار بهتر است , چون نيت اگر خالص و قوى بود انسان را به كار وادار مى كند . نيت مشكل تر از كار است . اينكه گفته اند : نية المؤمن خير من عمله [٤] , نيت انسان مؤمن از عمل او بالاتر است . يا اين كه گفته اند : افضل الاعمال احمزها [٥] , هر عملى كه دشوارتر باشد ثوابش بيشتر است . اين نه براى آن است كه نيت با اين كه آسان هست از ثوابش از ثواب عمل بيشتر است . اين دو اصل دينى را وقتى كنار هم بررسى مى كنيم مى بينيم نتيجه اش آن است كه نيت بسيار مشكل است . اگر بهترين عمل دشوارترين اعمال مى باشد , پس نيت چگونه بهتر از عمل است آيا مگر نيت آسان نيست ؟ مى فرمايند : نه . نيت( احمز الاعمال ) است يعنى نيت از همه اعمال سنگين تر است .
انسان ممكن است در جبهه ها شركت بكند و كشته هم بشود . كشته شدن خيلى سخت نيست , آن( اخلاص العمل لله ) سخت است . ديو نفس و شيطان را رام كردن سخت است , لذا در اين روايت حضرت فرمودند نيت افضل از عمل است . چون نيت جان عمل است . اين كه مى گويند در هنگام عبادت نيت كنيد نه يعنى هنگام نماز مثلا اين معنا را در ذهن ترسيم كنيد كه چهار ركعت نماز ظهر بجا مى آورم( قربة الى الله) . اين به تعبير اهل معنا نيت است به حمل اولى و غفلت است به حمل شايع . اين كه نيت نيست . نيت آن انبعاث و پرش روح است . اگر انسان از طبيعت پر كشيد و بالا آمد مى گويند نيت كرد چون به حمل شايع نيت است وگرنه اين يك اخطار حصولى و مفهوم ذهنى است , و اين براى همين حداقل عبادت ما است كه واجب اداء بشود و اعاده و قضاء نخواهد ,
[٤]قال الباقر عليه السلام نية المؤمن خير من عمله لانه ينوى من الخير ما لا يدركه و نية الكافر شر من عمله و ذلك لان الكافر ينوى الشر و يامل من الشر ما لا يدركه . اصول كافى , ج ٢ , ص ٨٢ , المحجة البيضاء , ج ٨ , ص ١١٠ .
[٥]بحار الانوار , ج ٧٠ , ص ١٩١ .