اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٧٣ - معناى سه طلاقه كردن دنيا
مشغول مى كند و باز مى دارد . اين بنام دنيا است و مردار مى باشد .
اينكه اميرالمؤمنين سلام الله عليه فرمودند : من دنيا را سه طلاقه كردم و اصلا رجوع نمى كنم [١٣] , آيا يعنى خوردن و نوشيدن و خوابيدن را سه طلاقه كردم ؟ كشاورزى و اداره امور مسلمين به منهج عدل را سه طلاقه كردم , كه ديگر بر من حلال نيست ؟ چه چيزى را حضرت سه طلاقه فرمود ؟ يعنى مقام خواهى , حرام طلبى , تجاوز و تعدى و امثال ذلك را طلاق داده اند . اين هم يك ريشه تاريخى دارد . در جريان جنگ جمل وقتى طلحه و زبير بصره را به خيال خام خود فتح كردند , اولين كارى كه كردند در بيت المال را باز كرده اند . آن روز اسكناس رائج نبود با شمش طلا و نقره و احيانا يك مقدارى مسكوك معامله مى كردند . ديدند يك تلى از طلا و نقره هست , وقتى چشمشان به طلا و نقره افتاد , گفتند ما به مقصد رسيديم و پيروز شديم . سپاهيان حضرت امير سلام الله عليه كه دفاع كردند و حمله كردند و بصره را گرفتند حضرت على ( ع ) وارد همين بيت المال شد . در مقابل كوهى از طلا و كوهى از نقره , فرمود : يا صفراء يا بيضاء غرى غيرى [١٤] . فرمود : اى كوه طلا ! اى كوه نقره ! اى سفيد ! اى زرد ! على را فريب ندهيد . من را نمى توانيد فريب بدهيد . براى آنكه من كل دنيا را سه طلاقه كرده ام , تا چه رسد به شما . اينكه فرمود من دنيا را سه طلاقه كردم آيا مقصودشان حكومت بود ؟ ايشان كه براى حكومت تلاش مى كردند , كه داشته باشند . خلافتى كه براى اجراء حق باشد دنيا نيست . حكومتى كه براى اجراء عدل و داد باشد , دنيا نيست . چه اينكه تا جائى كه ممكن بود بيل مى زدند و قنات و نهر و چاه احداث مى كردند . تمام تلاش و كوشش حضرت على ( ع ) اين بود كه آن باغ هاى خود را با آب شخصى آبيارى كند , پس اين ها دنيا نيست . آن تعلق كه مى گوئيم اين مال من است , اين دنيا است . چون اين يك امرى اعتبارى است .
[١٣]قال على عليه السلام : يا دنيا ! يا دنيا ! ليك عنى ابى تعرضت امراتى تشوقت لاحسان حينك هيهات غرى غرى لاحاجة لى فيك قد طلقتك ثلاثا لارجعة فيها فعيشك قصير و خطرك يسير و املك حقير . آه ! من قلة الزاد و طول الطريق و بعد السفر و عظيم المورد . نهج البلاغه , حكمت ٧٧ .
[١٤]كتاب الغارات , ج ١ , ص ٥٤ .