اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٥٨ - ديو نفس و شيطان را رام كردن سخت است

بس است . اما آن نيتى كه باطن عمل به او بسته است و از عمل بالاتر است انبعات روحى است كه روح پرواز مى كند , آن را نيتى مى گويند كه افضل از عمل است . گفتند خداى سبحان را با نيت مسئلت كنيد . اگر انسان قرآن مى خواند كه تلاوت قرآن عبادت است اگر متكلم را در اين كلامش مشاهده كرد , به سر تلاوت رسيده است . اگر معبود را در عبادت هايش با جان مشاهده كرد , به سر عبادت رسيده است .

اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود : فتجلى لهم سبحانه فى كتابه من غير ان يكونوا رآوه [٦] . يعنى خداى تعالى در اين كتاب براى بندگانش تجلى كرد و اينها كتاب خدا را مى نگرند و مى خوانند , اما خدا را نمى بينند .

پس تلاوت يكى سرى دارد كه مشاهده متكلم است . در اين كلام يك حكم و ادبى هم دارد كه انسان چگونه اين حروف را از مخارج اداء كند , كى وقف و كجا وصل كند . اينها جزء احكام و آداب تلاوت است . اما سر تلاوت قرآن اين است كه انسان خدا را مشاهده كند . پس انسان مى تواند طرزى قرآن بخواند كه متكلم را مشاهده كند . طرزى عبادت كند كه معبود را مشاهده كند . و مرحله نازله مشاهده معبود آن است كه در صحنه ضمير و قلب عابد چيزى جز علاقه به معبود نباشد . انسان مى تواند بخوبى تشخيص بدهد كه آيا در قلبش چيزى جز خدا هست يا خير .

امام سجاد سلام الله عليه فرمود : لو مات من بين المشرق و المغرب لما استوحشت بعد ان يكون القرآن معى [٧] . اگر همه مردمى كه بين مشرق و مغرب عالم سير مى كنند از بين بروند و كسى روى زمين نباشد و من تنها باشم اگر قرآن با من باشد هرگز احساس وحشت نمى كنم .

و كان عليه السلام اذا قرء مالك يوم الدين يكررها حتى كاد ان يموت ([ . [٨] مالك يوم الدين ]( را وقت قرائت آنقدر تكرار مى كردند كه