اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٥٤ - دعاء حكم و ادب و سر دارد
خويش مشاهده مى كند و با اين شهود پيوند ديگرى برقرار مى سازد . اسرار عبادات را معمولا در كتب عرفانى بيان مى كنند .
ذكر چنين است : و اذكر ربك فى نفسك تضرعا و خيفة و دون الجهر من القول بالغدو و الاصال و لا تكن من الغافلين [١] , همواره به ياد خدا باش , ياد خدا را در دل و نام خدا را بر لب اما آرام و آهسته جارى كنيد بامداد و شامگاه كه كنايه از استمرار است , يعنى همواره به ياد خدا باشيد و جزء غفلت كنندگان نباشيد .
وقتى انسان در جبهه يا تظاهرات و راهپيمائى شعار مى دهد آنجا ديگر جاى زمزمه نيست , جاى آرام شعار دادن نيست , آنجا انسان بايد با فرياد شعار بدهد . در جبهه ها رسول خدا عليه آلاف التحية و الثناء به رزمندگان اسلام مى فرمود شما هنگام شعار , كنار و ساكت ننشينيد [٢] . آنها را وادار مى كردند كه با صداى بلند شعار بدهند . انسان در راهپيمايى به نوعى شعار مى دهد و در جبهه به نوعى ديگر : در نماز يا بعد از نماز آرام و آهسته دعا مى خواند , آنچنانكه حالت شكسته دلى از اين دعاها مشهود باشد . اينها به عنوان ادب دعاست .
يكى از نمونه هاى ادب نماز در حديث شريفى از رسول خدا صلى اله عليه و آله و سلم نقل شده است : من اتقى على ثوبه فى صلوته فليس لله اكتسى [٣] . اگر كسى دو لباس دارد , يكى تميز و نو و ديگرى مندرس و كهنه , و سعى مى كند هنگام نماز از لباسهاى كهنه و مندرس استفاده كند , حضرت رسول ( ص ) فرمود اين شخص براى خدا نمى خواهد لباس بپوشد , براى خلق خدا مى پوشد . يا اگر كسى لباس تميز در بر كرده و در جايى كه تميز نبود سعى كند نماز نخواند ولو تاخير بيفتد و يا معاذ الله قضا بشود , اين معلوم مى شود كه لباسش را براى خدا نمى خواهد و براى خدا لباس نپوشيده است . اين دستور و آنچه كه به اين سلسله از
[١]سوره اعراف آيه ٢٠٥ .
[٢]در برابر شعار مشركين كه مى گفتند اعل هبل , رسول الله دستور فرمودند كه مسلمانان چنين شعار بدهند : الله اعلى و اجل , الله مولينا و لا مولى لكم , سيره ابن هشام , بحار الانوار , باب تاريخ النبى , طبع قديم , ج ٦ , ص ٤٨٨ .
[٣]من لا يحضر , ج ١ , باب ٢٩ , حديث ٢٠ .