اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٤٢ - تشخيص صراط مستقيم سخت و پيمودن آن هم دشوار است

صراط را معنا مى كند , مى فرمايد : اينكه صراط از مو باريك تر و از شمشير تيزتر است , يعنى هم تشخيص دادن وظيفه اين چنين است و هم رفتن راه وظيفه اينقدر سخت است . انسان تا بخواهد بفهمد وظيفه اش چيست , مثل اينكه از راهى كه از شمشير تيزتر و از مو باريك تر است , مى گذرد . و بعد از آن كه وظيفه را تشخيص داد وقتى بخواهد به آن وظيفه درست عمل كند , مثل آن است كه مى خواهد از راهى كه از مو باريك تر و از شمشير تيزتر است عبور كند .

اينطور نيست كه اگر انسان بخواهد به سر عبادت برسد كار آسانى باشد . هم در تشخيص راه بسيار مشكلات هست و هم در پيمودن . اگر خداى سبحان با تكاثر زمين و مانند آن نمى فريبد . او نمى گويد من اينقدر زمين يا خانه دارم . شيطان هر كسى را با رشته خاص او مى فريبد . گاهى به تعبير مرحوم استاد علامه طباطبائى رضوان الله عليه انسان عمرى در تحت ولايت شيطان است و نمى داند , اين است كه هر روز بايد حساب كند .

اين صراط مستقيمى كه مى گوئيم( اهدنا الصراط المستقيم ) از مو باريك تر و از شمشير تيزتر است , هم تشخيصش سخت است و هم پيمودنش دشوار است . البته وقتى انسان تشخيص داد و پيمود ديگر از هر فرشته اى فرشته خوى تر مى شود و همه فرشتگان خدمتگذار او خواهند بود . درهاى بهشت را ملائكه باز مى كنند و به استقبال مؤمن مى آيند و مى گويند : سلام عليكم طبتم فادخلوها خالدين [٢] اين كه اين چنين ملائكه به استقبال مؤمن مى آيند و آن همه فرشتگان خدمتگذار انسان اند , رايگان نيست . اين همه فرشتگان كه روزه دار را دعاء مى كنند رايگان نيست . اين همه فرشتگان كه از زمين تا عرش نمازگزار را در بر مى گيرند رايگان نيست . چون تشخيص و انجام اين وظيفه بسيار سخت است آن هم اگر بخواهد خالص باشد .

دين كه صراط مستقيم است در قيامت به صورت پل در مى آيد و آن پل روى جهنم استوار است و دو طرف و زيرش آتش است كه باطن و سر همين دين