اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٠٠ - انديشه هاى انسانها در چهره ها ظهور مى كند
سياهى و سفيدى پوست در دنيا نشانه كمال نيست . بسيارى از افراد علاقه مند بودند كه مؤذن خاتم الانبياء عليهم الصلوة و السلام باشند و آرزو مى كردند كه به پشتبام كعبه راه پيدا كنند , ولى حضرت رسول ( ص ) به اين سياه يعنى بلال حبشى [٤] رضوان الله عليه دستور داد كه تو مؤذن رسمى هستى , تو بر بام كعبه قرار بگير و اذان بگو . پس سفيدى و سياهى دنيا نشانه فضل و فخر نيست اما سفيد و سياهى آخرت نشانه عزت و ذلت است .
در قرآن كريم فرمود عده اى بصورت هاى سفيد و عده اى بصورت هاى سياه محشور مى شوند , يعنى باطن افراد آنجا ظهور مى كند : يوم تبيض وجوه و تسود فيه وجوه , [٥] در آن روز بعضى از صورت ها سياه و بعضى سفيد است . كسى كه درونش سياه است در قيامت صورت او سياه خواهد شد و آن كه درونش روشن و نورانى است , در قيامت با چهره روشن محشور مى شود , زيرا قيامت عالم باطن است , يعنى عالمى است كه باطن در آنجا حكومت مى كند , لذا قيامت را در برابر دنيا كه قرار مى دهد , مى فرمايد( دنيا ظاهر است) : يعلمون ظاهرا من الحيوة الدنيا و هم عن الاخرة غافلون . آخرت را هم در برابر دنيا كه ظاهر است قرار داد , يعنى آخرت عالم باطن است .
اين تعجب ندارد زيرا انديشه ها , افكار و نيت هاى ما در چهره هاى ما ظهور مى كند . بعضى از آثار را خداى سبحان در دنيا نشانمان داد تا روشن بشود كه نيت و انديشه و فكر در چهره اثر مى كند . چرا انسان وقتى سخنى گفت , حرفى زد و خجالت كشيد , صورتش سرخ مى شود ؟ آن انديشه و ادراك است كه صورت را سرخ مى كند . اگر كسى يك مطلب باطلى را گفت و نفهميد كه باطل است صورتش سرخ نمى شود , و اما وقتى فهميد باطل است , خجالت مى كشد و اين
[٤]بلال از حبشه به صورت اسير وارد جزيرة العرب شد . غلام اميه كه از نخستين دشمنان اسلام بود شد . بلال اسلام آورد و مؤذن رسول الله گشت و در راه اسلام شكنجه هاى فراوان ديد . مراجعه شود به : سيره ابن هشام , ج ١ , ص ٣١٨ , طبقات , ابن سعد , ج ٣ , ص ٢٣٣ .
[٥]سوره آل عمران آيه ١٠٦ .