اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٢٥ - ادب سخن گفتن را از عموى پيامبر بياموزيم

روزه بگيريد تا گرسنه بشويد و درد گرسنگان را بچشيد . اين به زبان ما با ما سخن گفتن است . اين براى قدم هاى اوليه است وگرنه چرا ما بايستى بگذاريم كسى گرسنه باشد در عوض خودمان هميشه سير باشيم ؟ اما اين تعبير آن است كه شما به فكر قيامت باشيد , چون در قيامت واقعا يك عده اى گرسنه هستند . در عين حالى كه غذا مى خورند سير نمى شوند , نه اينكه نمى خورند بلكه مى خورند ولى سير نمى شوند . همانطورى كه در دنيا هرگز سير نمى شدند در دنيا اين حس آز و طمع تمام شدنى نيست در آخرت هم بصورت ( هل من مزيد) ظهور مى كند [٢٥] . فرمود : شما به فكر گرسنگى و تشنگى قيامت باشيد نه به فكر گرسنگى و تشنگى ديگران , آن را كه بايد در قدم هاى اوليه تامين كرد .

( و تصدقوا على فقراء كم و مساكينكم ) روزه براى آن صحنه قيامت است و وظيفه ديگرش در اين ماه آن است كه به فقراء و مساكين صدقه بدهيد , كه صدقه بايستى با احترام و قصد قربت همراه باشد نه با تحقير يا ترحم .

( و قروا كباركم و ارحموا صغاركم ) بزرگانتان را گرامى بداريد و كوچكان را رحم كنيد . استاد و معلم را تكريم نمائيد و بزرگى تنها مربوط به سن نيست بلكه اگر كسى از شما از نظر مقام معنوى بزرگتر بود او را گرامى بداريد .

روزى از عباس عموى پيامبر پرسيدند [٢٦] : انت اكبر ام رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم ؟ شما بزرگتر هستيد يا رسول الله ( ص ) ؟ فرمود : هو اكبر و انا اسن . او بزرگتر ولى سن من بيشتر است . اين را مى گويند ادب در گفتار . نگفت من بزرگترم , گفت او بزرگتر است ولى سن من بيشتر است . يا : هو اكبر و انا ولدت قبله . به اين تعبير هم نقل شده است . نسبت به بزرگ مقام تكريم را رعايت كنيد , كوچكان را رحم كنيد . اگر چيزى مى دانيد كه ديگرى نمى داند به او بياموزيد . تنها مسئله , مسئله عاطفى نيست . تعليم , تربيت , تزكيه و مانند آن يكى از بهترين شعب رحم به صغار است .