اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٣٦ - درب هاى رحمت هنگام ظهر باز است

خوشا به حال كسى كه هنگام زوال , عمل صالحى از او به آسمان معنى رفعت يابد كه اگر عمل رفت عامل هم مى رود . چنين نيست كه عمل از عامل جدا باشد و عمل را در يك نامه بنويسند و او تنها بالا برود . آن جان عمل كه نيت است ممكن نيست از انسان جدا باشد . عمل مانند بخار يا دود نيست . عمل واقعيتى است كه از جان آدم جدا نيست و ممكن نيست عمل را بالا برند و جان آدم و آن حقيقتى كه منشأ اين عمل است در زمين باشد . اگر عمل بالا مى رود عامل هم بالا مى رود , انسان آسمانى و فرشته مى شود , وصف انسان سماوى مى شود .

اين معناى عقلى را اميرالمؤمنين سلام الله عليه در بيان لطيفى چنانكه در كلمات قصار حضرت در نهج البلاغه آمده است تبيين فرمودند , فرمود : فاعل الخير خير منه و فاعل الشر شر منه [٣٠] بهتر از هر عمل خيرى آن انسانى است كه آن عمل خير را انجام مى دهد . اگر نماز فضيلت دارد , اگر نماز بالا مى رود , بهتر از نماز , نمازگزار است , چون اين نماز اثر و فعل اوست . چگونه مى شود نماز بالا برود و نمازگزار بالا نرود , چگونه مى شود روزه بالا برود و روزه دار بالا نرود . همچنين بدتر از هر عمل بد همان عامل آن عمل است , زيرا عمل بد و شر اثر آن شخص است , چگونه مى شود اثر از مؤثر قويتر باشد .

در بعد فضيلت اگر اعمال خير بالا مى رود آن روح انسان كه عامل اين اعمال خير است آن هم يقينا بالا مى رود . فرمودند اگر مى خواهيد بالا بياييد راهش اين است . به ما گفته اند بالا بياييد . انبياء به امت هايشان مى فرمايند بالا بياييد . رسول خدا عليه آلاف التحيه و الثناء به امت اسلامى مى فرمايد : تعالوا اتل عليكم [٣١] .

( الى) غير از( تعال) است . اگر دو نفر در يك سطح قرار گيرند يكى به ديگرى مى گويد( الى) , پيش من بيا . اما اگر در دو طبقه باشند , آنكه بالاترست مى گويد( تعال) , يعنى بالا بيا . حرف انبياء اين است كه بالا بياييد .

اين لطيفه را در تفسير بيضاوى ملاحظه مى فرماييد . اين اديب چنين مى گويد :