اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٥٨ - زكات هر نعمتى را بايستى پرداخت كرد
آنكه از خلق شجاعت برخوردار است , وظيفه او بيشتر است . اگر خداى سبحان به كسى نعمت شجاعت داد , در برابر اين نعمت مسئوليتى هم تعبيه شده است و آن فداكارى در راه خدا است . اينها بعنوان زكات است . اگر زكات آن نعمت را داد , اين زكات بصورت نورانى در قبر با او محشور مى شود و طرف چپ او مى ايستد و نمى گذارد از آن طرف آسيبى به او برسد . و آن صورت نورانى كه روبروى او ايستاده است مى گويد من روزه او هستم . اگر كسى براى رضاى خدا روزه گرفت باطن و سر مثالى اين روزه بصورت نورانى در قبر جلو او قرار مى گيرد . و آن صورت نورانى كه پشت سر او است و نمى گذارد از پشت به او آسيبى برسد , مى گويد من حج و عمره او هستم .
در مراسم حج وقتى آن شخص خدمت امام سجاد عليه السلام عرض كرد حاجى ها زيادند ولى ضجه ها كم است : كثر الضجيج و قل الحجيع . حضرت فرمود اين چنين نيست : قل الحجيج و كثر الضجيج [١٢] , حاجى ها كم اند , ناله ها زياد است , آنگاه باطن آن افراد را نشان اين شخص داد . اين شخص در همان عالم وقتى نگاه به سرزمين عرفات كرد ديد اين سرزمين وسيع عرفات پر از حيوانات است و در بين اينها چند نفرى انسان است . هر كسى باطنى دارد كه با باطن اعمال او متحد است . حضرت در همان سرزمين عرفات باطن افراد زيادى را نشان اين شخص داد تا بفهمد كه همه آنها انسان نيستند . عامل با عملش متحد است : يحشر الناس على نياتهم [١٣] . هر كسى با نيتش محشور مى شود . باطن اينها را امامان معصوم عليهم السلام مى بينند و احيانا به ديگران نشان مى دهند .
و اما آن نورى كه پائين پاى او است مى گويد من نيكى هائى هستم كه تو به برادران مؤمن روا داشتى , خيرى كه به ديگران رساندى به اين صورت نورانى در آمده است . هر خيرى كه انسان به ديگرى مى رساند به صورتى نورانى در مى آيد و
[١٢]سفينة البحار , ج ٢ , ص ٧١ , ماده ضجيج , اثبات الهداة , ج ٥ , ص ٣٩ . در اين باره از امام صادق عليه السلام نيز چنين عبارتى نقل گرديده است : تفسير برهان , ج ٢ , ص ٣٥٠ , ج ٥ , ص ١٢٣ ,
[١٣]تفسير درالمنثور , سيوطى , ج ٦ , ص ٣٠٧ , ذيل آيه فتاتون افواجا , و تفسير مجمع البيان ذيل همين آيه , المواعظ العدديه , باب هفتم , ص ٢١٣ , حديث ١ .