اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٥٧ - زكات هر نعمتى را بايستى پرداخت كرد

ديگرى وقتى از حضرت سؤال مى كند چه دليل داريد بر وحدانيت خدا حضرت برهان اقامه مى فرمايند , : اتصال التدبير و تمام الصنع لقوله تعالى : و لو كان فيهما آلهة الا الله لفسدتا [٧] .

صورت اول برهان نيست اما براى اقناع يك آدم متوسط كافى است و در صورت دوم حضرت بسيارى از مسائل توحيدى را با آن شاگرد در ميان مى گذارند . اينگونه از روايات كه نماز باطنى دارد و بصورتى در مى آيد را براى همه و در هر مجلسى هم بيان نمى كنند , و بزرگانى هم كه در صدد جمع احاديث و روايات اند هر كدام به اندازه استعداد و ذوق خودشان آن رواياتى را كه مناسب با ذوق و حرفه علمى خودشان هست , نقل مى كنند .

در اين جا حضرت فرمود آن صورت نورانى كه در طرف راست مؤمن در قبر قرار مى گيرد باطن نماز است , اين حقيقت نماز است , و آن صورتى كه طرف چپ او است , مى گويد من زكاة او هستم , زكات تنها مربوط به مال نيست بلكه هر نعمتى را كه خداوند سبحان به انسان مى دهد , انسان موظف است كه زكات آن نعمت را بپردازد , هيچ نعمتى بى مسؤوليت نيست . در روايات ما آمده است زكوة العلم التعليم [٨] , زكوة المال الا نفاق فى سبيل الله [٩] , زكوة الجمال العفاف [١٠] , زكوة الشجاعة الجهاد فى سبيل الله [١١] .

هر نعمتى كه خداى سبحان مرحمت كند , زكات آن نعمت را متنعم بايد بپردازد . اگر به او علم داد , موظف است بخاطر خدا به ديگران بياموزدند . اگر به او مال داد , بايد در راه خدا صرف نمايد , اگر به او جمال داد , موظف است از ديگران بيشتر پاك دامن تر باشد , همه بايد عفيف باشند اما آن كسى كه از جمال متنعم است وظيفه اش درباره عفت بيش از ديگران است . همه بايد جهاد كنند اما