اسرار عبادات - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٠٧ - جهاد آداب و اسرار و احكامى دارد

ايمانش متوسط است دو گونه احساس دارند , به يكى واقعا سخت مى گذرد و ديگرى اصلا احساس ندارد , چرا اين چنين است ؟ آن كه ايمانش بيشتر است احساسش در برابر اين روزه خيلى كمتر است , رنجى احساس نمى كند , و هر كه ايمانش ضعيف تر , سختى روزه گرفتن بر او بيشتر , چون تمام توجهش به طبيعت و تن است . و اگر اراده قوى شد تن را به سمت خود متوجه مى كند . ممكن است در مناسك حج دو نفر از نظر مزاج و استعداد بدنى در شرائط مساوى باشند , يكى خيلى رنج ببرد و ديگرى در نشاط باشد . صاحبدل از مناسك حج در آن هواى سوزان حجاز رنج نمى برد براى اينكه ( فيه آيات بينات) [٢٠] , بدنبال صاحب خانه است , و ديگرى در كمال تلاش و كوشش است كه فورا از احرام بيرون بيايد . هر چه اراده را ما تقويت بكنيم بدن تابع تر خواهد بود و احساسش نسبت به جهان طبيعت كمتر خواهد شد .

در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام نقل است كه فرمود : اصل و فرع و قله و كوهان برجسته اسلام را نماز و زكات و جهاد مى داند : اصله الصلوه و فرعه الزكوه و ذروته و سنامه الجهاد فى سبيل الله [٢١] .

جهاد هم يك حكم فقهى و يك آداب و يك اسرارى دارد . در همين ارتباط كه باطن روزه گرفتن انسان را به لقاى حق مى رساند و آن بنده اى كه به لقاى حق مشتاق شد توجهش به جهان طبيعت كم است , به ما دستور دادند در شدائد و مشكلات روزه بگيريد . يعنى اگر ما در هر نمازى چند بار از خداى سبحان استعانت مى كنيم و مى گوئيم ( اياك نعبد و اياك نستعين) راه كمك رسانى را هم خدا بيان فرموده است . يعنى اين چنين نيست كه شما به ما بگوئيد كمك برسان و ما رايگان كمك برسانيم . اگر سخن از ( اياك نستعين) است راهش را هم قرآن به ما آموخت كه ([ واستعينوا بالصبر و الصلوه [٢٢] , و اين صبر به( صوم) تفسير و