روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣١٦ - ترجمه
و امّا امانت من تا آنجاست كه،خداى تعالى هر پيغامبرى را كه فرستاد هيچكس را بر وحى ايشان امين نداشت الّا مرا. وَ أَمْطَرْنٰا عَلَيْهٰا [١٩٠-پ] حِجٰارَةً ، و بر ايشان بارانيديم سنگها مِنْ سِجِّيلٍ ،يقال:مطر فى الرّحمة و في العذاب امطر [١]،قال اللّه تعالى: أُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِ... [٢]،گفتند:خداى تعالى پس از آن بفرمود تا سنگ بر ايشان بباريد،و بعضى دگر گفتند:سنگ بر ايشان نباريد و انّما سنگ بر آنان آمد كه ايشان به شهرها و سفرها و راهها رفته بودند،تا در خبر است كه:مقاتل سليمان گفت،از مجاهد پرسيدم كه:از قوم لوط كس نماند؟گفت:نه مگر يك مرد كه او چهل روز بماند،گفت:چگونه:گفت:در حرم بود به مكّه سنگى بيامد تا بر او آيد، فريشتگان رد كرد[ند] [٣]و گفتند:برو كه او در حرم است،و آنكه در حرم بود آمن [٤]بود سنگ برفت و بيرون حرم در هوا بيستاد [٥]تا مرد از پس چهل روز بيرون آمد سنگ بر او آمد و او را بكشت.
ابو سعيد الخدرىّ گفت:آنان كه عمل قوم لوط كردند سى و اند مرد بودند،به چهل نرسيدند،خداى تعالى چهار هزار هزار مرد را هلاك كرد براى آنكه امربهمعروف و نهى منكر نكردند،و رسول-صلّى اللّه عليه و آله-گفت:
لتأمرنّ [٦]بالمعروف و لتنهون [٧]عن المنكر او ليعمّنّكم [٨]العقوبة جميعا ،گفت:اگر امربهمعروف و نهى منكر كنى و الّا خداى تعالى عقوبتى عام فرستد شما را.
ابو بكر عيّاش گفت،باقر را-عليه السّلام-پرسيدم كه:خداى تعالى زنان را به گناه مردان بگرفت [٩]در عهد لوط؟گفت:نه [١٠]،چنان كه مردان به مردان مشغول بودند [١١]،زنان به زنان مشغول بودند [١٢].
قوله: حِجٰارَةً مِنْ سِجِّيلٍ ،مفسّران در او خلاف كردند،بعضى گفتند:سنگى
[١] .مل،مج،لب،آز:و امطر فى العذاب.
[٢] .سورۀ فرقان(٢٥)آيۀ ٤٠.
[٣] .اساس:ندارد،به قياس با نسخۀ آو،افزوده شد.
[٤] .همۀ نسخه بدلها:ايمن.
[٥] .آو،آج،بم،مل،مج:بايستاد،لب،آز:باستاد.
[٦] .مل:ليأمرون،آو،آج،بم،مج،لب،آز:لتأمرون
[٧] .مل:لينهون.
[٨] .آو،آز:ليعلمنّكم.
[٩] .مل:نگرفت.
[١٠] .مل+و لكن.
[١٢] [١١] .مل:شدند.