روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٥٤ - ترجمه

پندارند كه ايشان را در گور يك ساعت مقام بوده است،و نظيره قوله: ...إِذْ يَقُولُ أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاّٰ يَوْماً [١].

يَتَعٰارَفُونَ بَيْنَهُمْ ،يكديگر را بشناسند و آشنايى [٢]بدهند با يكديگر به منزلت دو كس كه مدّتى يكديگر را نديده باشند،چون بينند آشنايى بدهند و يكديگر را بشناسند،و تفاعل از ميان جماعت [٣]باشد چنان كه مفاعله از ميان دو كس باشد، يقال:تقابل [٤]القوم و تضاربوا.آنگه گفت: قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقٰاءِ اللّٰهِ ،زيان كنند آنان كه به بعث و نشور و ثواب و عقاب ايمان ندارند، وَ مٰا كٰانُوا مُهْتَدِينَ ،و مهتدى و راه‌يافته به راه بهشت و ثواب نباشند.

وَ إِمّٰا نُرِيَنَّكَ ،بدان كه:«نون»تأكيد در شرط نشود جز كه«ما»با او باشد، چنان كه«اذ»و«حيث»عمل جزم نكنند [٥]تا«ما»با ايشان نباشد،تقول:حيثما [٦]تجلس اجلس،و:اذما تخرج اخرج.و«نون»تأكيد در امر شود و نهى و استفهام و عرض و جواب قسم و جزا مشتبه [٧]است به آن.و رؤيت در آيت رؤيت عين است،چه اگر رؤيت قلب بودى،متعدّى بودى به سه مفعول [٨].حق‌تعالى گفت:يا محمّد!اگر ما با تو نماييم بعضى از آنچه ايشان را وعده داده‌ايم از عذاب آجلا [٩]،يا تو را با جوار رحمت بريم و قبض روح كنيم.و توفّى استيفاى خير باشد على الكمال. فَإِلَيْنٰا ، «فا»جواب شرط است،مرجع و مآب ايشان با ماست،و اين بر طريق تهديد و وعيد باشد،كما قال اللّه تعالى: إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصٰادِ [١٠]،خداى تو بر راه ايشان است.

آنگه گفت: ثُمَّ اللّٰهُ ،يعنى بيرون از اين و پس از اين،خداى تعالى بر آنچه ايشان مى‌كنند گواست [١١]،يعنى بعد ذلك و وراء ذلك،يعنى بدين قناعت نيست كه مرجع ايشان با ماست،پس از آن نيز گواى [١٢]من است بر افعال ايشان.و بعضى نحويان